Saman nezlesi

Hayfever

Nedir, neden olur

Nedir

Saman nezlesi (mevsimsel alerjik rinit), polen adı verilen çiçek tozlarının ilkbahar aylarında havaya karışmasıyla ortaya çıkan ve üst solunum yollarını etkileyen alerjik bir reaksiyondur [1]. Bünyesi hassas kişilerde mevsimsel olarak tekrarlayan bu durum, günlük yaşam konforunu ve genel hayat kalitesini önemli ölçüde etkileyebilen yaygın bir şikâyettir [1, 2].

Neden olur

Rahatsızlığın temel nedeni; ağaçlardan, çimlerden veya otsu bitkilerden yayılan polenlerin solunum yoluyla vücuda girmesidir [1]. Bağışıklık sisteminin bu yabancı proteinleri birer tehdit (alerjen) olarak algılaması ve bunlara karşı savunma mekanizmasını aşırı çalıştırması sonucunda reaksiyon tetiklenir [1, 3]. Ayrıca hava kirliliği gibi çevresel faktörler de göz ve burun mukozalarını hassaslaştırarak bu süreci hızlandırabilmektedir [4].

Nasıl seyreder

Saman nezlesi genellikle hapşırma nöbetleri, burun tıkanıklığı, burun akıntısı ve burun kaşıntısı ile kendini gösterir [1]. Gözlerde kızarıklık, yaşarma ve kaşıntı (alerjik konjonktivit) bu tabloya sıklıkla eşlik eder [1, 2]. Hastalığın şiddeti kişiden kişiye değişmekle birlikte, polen mevsiminde artış gösteren ve defalarca tekrarlayan krizler hâlinde seyrettiği belirtilmektedir [1, 5].

Ne zaman hekime gidilmeli

Belirtiler günlük aktiviteleri ciddi şekilde kısıtladığında veya uygulanan genel yöntemlere yanıt vermediğinde uzman desteği aranmalıdır [1, 6]. Ayrıca şikâyetlerin solunum sıkıntısına, hırıltılı solumaya dönüştüğü veya daha hassas bünyelerde alerjik astım belirtilerinin eşlik ettiği durumlarda vakit kaybetmeden bir hekime başvurulması gerektiği kaynaklarda önemle vurgulanmaktadır [1].

Geleneksel yaklaşım

Geleneksel fitoterapi kaynaklarında saman nezlesi, vücudun yabancı maddelere karşı gösterdiği aşırı bir savunma veya birikmiş toksinleri dışarı atma süreci (iyileşme krizi) olarak değerlendirilmektedir [5]. Genel yaklaşım olarak; beslenmenin düzeltilmesi, karaciğer temizliği ve yapay alerjenlerle temasın kesilmesiyle vücudun duyarlılığının azaltılabileceği kaynaklarda geçmektedir [5].

Derlemenin özeti

Saman nezlesi için 20 hazırlık derlenmiştir; buğular, yağ karışımları ve çaylar dengeli biçimde dağılır. Tekrar eden droglar ısırgan (Urtica dioica), göz otu, papatya, kekik, okaliptüs, soğan ve sarımsak, kuşburnu, frenk üzümü (Ribes nigrum), çörek otu ve zencefildir; modern katmanda vebaotu (Petasites hybridus) ve Çin geveni (Astragalus membranaceus) ekstreleri ile efedra bulunur. Meşe kabuğu burun yıkama suyu ile göz kompresleri bölgesel uygulamaları oluşturur. Uyarılar bu başlıkta özel bir ironi taşır: alerji için önerilen bazı maddeler alerjenin kendisidir — bal ve kovan ürünleri polen bakımından zengin olduğu için polen alerjisi olanlarda uyarı konusu edilmiştir. Diğer kayıtlar arasında vebaotunun gebelik, emzirme ve küçük çocuklarda kısıtı, Çin gevenininin bağışıklığı baskılayan ilaç kullananlarda sakıncası, papatyanın sürekli kullanıma uygun olmaması, okaliptüsün iki yaş altında kullanılmaması ve efedranın damar ile kalp üzerindeki uyarıcı etkisi yer alır.