Mantar enfeksiyonu

Fungicide

Nedir, neden olur

Nedir

Mantar hastalığı (tinea, pamukçuk, dermatofitoz); tek hücreli mayalar, küfler veya ipliksi mikroskobik mantar türlerinin deri, tırnak, kıl ve mukoza dokuları üzerinde kontrolsüz şekilde çoğalmasıyla ortaya çıkan bulaşıcı ve mikrobik bir enfeksiyondur [1, 2]. Cilt yüzeyinde lokalize olabileceği gibi tırnak yatağına, saç diplerine ve ağız içi mukozasına da yerleşebilen bu mikroorganizmalar, yerleştikleri bölgede yapısal doku hasarlarına yol açmaktadır [1, 2, 5]. Tıbbi literatürde tinea pedis (sporcu ayağı), tinea cruris (kasık mantarı), tinea versicolor (samyeli) ve candida albicans kaynaklı pamukçuk gibi farklı klinik formlarla sınıflandırıldığı görülmektedir [1, 3].

Neden olur

Mantarlar, üremek ve yayılmak için genellikle sıcak, nemli ve loş ortamları tercih ederler; bu nedenle cildin kıvrımlı, havasız kalan bölgelerinde kolayca yerleşirler [1, 2]. Antibiyotik tedavileri vücuttaki koruyucu dost bakterileri yok ederek mantarların üremesine uygun zemin hazırlar [4, 8]. Bunun yanı sıra, bağışıklık sisteminin zayıflaması, kortizon içeren ilaçların kullanımı, kontrolsüz şeker hastalığı, sentetik ve dar kıyafetlerin giyilmesi, aşırı terleme ve kişisel eşyaların (havlu, terlik, çorap vb.) ortak kullanımı enfeksiyonun ortaya çıkmasındaki temel risk faktörleridir [2, 5, 8].

Nasıl seyreder

Enfeksiyonun seyri yerleştiği bölgeye göre farklılık göstermekle birlikte, genellikle döküntü, kızarıklık, soyulma, çatlama ve yoğun kaşıntı şikâyetleriyle devam eder [1, 5]. Ayak bölgesinde (sporcu ayağı) genellikle son iki parmak arasında soyulma ve gri-beyaz pullu bir görünüm gözlenirken, kasık mantarında sınırları belirgin halka şeklinde kırmızı döküntüler oluşur [1, 5]. Ağız içinde (pamukçuk) ise dilde ve yanak içlerinde süzme peynire benzeyen beyaz tabakalar belirir; tırnaklarda ise kalınlaşma, sararma ve ufalanarak dökülmelerle karakterizedir [1, 5].

Ne zaman hekime gidilmeli

Mantar şikâyetlerine yüksek ateş, şiddetli eklem ağrıları, ciltte hızla yayılan kızarıklıklar veya irinli akıntıyla seyreden bakteriyel enfeksiyon belirtileri eklenmişse zaman kaybetmeden hekime başvurulmalıdır [5, 9, 10]. Ayrıca, uygulanan basit destekleyici yöntemlere rağmen iki ila üç hafta içinde gerilemeyen, tırnak kaybı riski barındıran veya kronik şeker hastalığı ve bağışıklık yetmezliği olan kişilerde gelişen mantar enfeksiyonlarında mutlaka bir uzman hekimin klinik müdahalesi ve tanısı gerekmektedir [5, 11].

Geleneksel yaklaşım

Geleneksel fitoterapi kaynaklarında, mantar enfeksiyonlarının tedavisinde cildin doğal pH dengesini korumak ve kanda biriken asit oranını azaltmak için vücudun içsel arınma süreçlerine odaklanılmaktadır [2, 4, 12]. Kaynaklarda, nem birikimini ve terlemeyi önlemenin yanı sıra sirke ve tuzlu su kompresleri gibi alkali/baz yapıcı geleneksel temizleme yöntemleriyle mikroorganizmaların yaşam alanının sınırlandırıldığı geçmektedir [2, 7, 12].

Derlemenin özeti

Mantar enfeksiyonu için 58 hazırlık derlenmiştir; yağ karışımları başı çeker, bunları ayak banyoları, merhemler ve tentürler izler. Derlemenin ayırt edici yanı, tariflerin vücut bölgesine göre ayrılmış olmasıdır: ağız içi mantarı (pamukçuk), cilt ve kasık mantarı, sporcu ayağı ile tırnak mantarı, saç mantarı ve vajinal mantar için ayrı karışımlar verilmiştir. Tekrar eden droglar çay ağacı (Melaleuca alternifolia), lavanta, mür, kekik, oregano, sarımsak, çörek otu, sakal likeni (Usnea barbata) ve aynısafadır; kükürtlü merhemler ile elma sirkesi temelli hazırlıklar geleneksel katmanı oluşturur. Uyarılar uygulama bölgesine göre biçimlenmiştir: ağız çalkalama sularının yutulmaması, vajinal tamponların belirli bir süreden fazla tutulmaması, uçucu yağ karışımlarında yama testi ve çocuk yaş sınırları. Çöplemenin (Helleborus) zehirliliği ayrıca vurgulanır; kaynaklar ayrıca mantar rahatsızlığında beslenme düzeninin — özellikle şekerli gıdaların sınırlanmasının — tarifin kendisi kadar önemli olduğunu belirtir.