Kolesterol yüksekliği

High Cholesterol

Nedir, neden olur

Nedir

Kolesterol, insan ve hayvan vücudundaki tüm hücrelerin zarlarında bulunan, kan plazmasında taşınan ve yaşamsal fonksiyonlar için gerekli olan lipit (yağ) yapısında bir maddedir [1, 2]. Kaynaklarda, hormonların ve D vitamininin sentezinde rol oynadığı belirtilen bu maddenin kanda iki ana lipoprotein paketi (iyi kolesterol HDL ve kötü kolesterol LDL) şeklinde taşındığı ifade edilmektedir [1, 3]. Kötü kolesterol olarak adlandırılan LDL düzeyinin normal sınırların üzerine çıkması ve buna karşılık koruyucu olan HDL düzeyinin düşük kalması, tıbbi literatürde hiperkolesterolemi veya genel anlamda hiperlipidemi olarak adlandırılan yağ yüksekliği tablosunu oluşturmaktadır [1, 3, 4].

Neden olur

Kandaki kolesterol seviyelerinin yükselmesinde hem genetik yatkınlık hem de çevresel faktörler belirleyici rol oynamaktadır [2, 3]. Kaynaklara göre, bazı bireylerde karaciğerde genetik olarak ihtiyaçtan fazla kolesterol üretimi gerçekleşebilir [3]. Bunun yanı sıra doymuş yağlar ve trans yağlar yönünden zengin bir beslenme düzeni, obezite, hareketsiz bir yaşam tarzı, sigara kullanımı, yoğun stres, ileri yaş ve kontrolsüz şeker hastalığı gibi metabolik rahatsızlıklar kolesterolün yükselmesine zemin hazırlayan temel etkenler arasında sayılmaktadır [1-3].

Nasıl seyreder

Hiperkolesterolemi, genellikle uzun yıllar boyunca hiçbir belirgin şikayete veya klinik belirtiye yol açmadan, oldukça sinsi bir seyir izler [2]. Bu nedenle birçok kişi yüksek değerlere sahip olduğunu rutin kan tahlili yaptırana dek fark edemez [2]. Ancak kontrol altına alınmayan yüksek kolesterol, zamanla kan damarlarının duvarlarında birikerek plak oluşumuna ve damar sertliğine (ateroskleroz) neden olabilmektedir [2]. Bu süreç ilerlediğinde ise ilgili organların beslenmesi bozularak göğüs ağrısı, kalp krizi veya inme (felç) gibi ciddi kardiyovasküler problemlerle sonuçlanabilmektedir [2, 5].

Ne zaman hekime gidilmeli

Kaynaklarda, özellikle ailesinde erken yaşta kalp hastalığı öyküsü olanların, diyabet hastalarının ve 20 yaşın üzerindeki tüm bireylerin düzenli aralıklarla kan yağ profillerini ölçtürmeleri tavsiye edilmektedir [2]. Bununla birlikte, geçmeyen baş ağrısı, yorgunluk, göz çevresinde açık renkli yağ birikintilerinin (ksantelazma) oluşması veya efor sarf ederken göğüste sıkışma hissi yaşanması durumlarında, vakit kaybetmeden uzman bir hekime başvurularak kardiyovasküler risk değerlendirmesi yapılması gerektiği vurgulanmaktadır [3, 5].

Geleneksel yaklaşım

Geleneksel fitoterapi kaynaklarında, kolesterol yüksekliğinin giderilmesi için öncelikle beslenme alışkanlıklarının düzeltilmesi, sentetik ve katı yağların diyetten çıkarılarak karaciğerin arındırılması gerektiği savunulmaktadır [6, 7]. Bu doğrultuda, damarlarda biriken fazlalıkların eritilerek vücuttan uzaklaştırılması amacıyla sağlıklı bitkisel yağların ve arındırıcı doğal gıdaların tüketilmesi ile kilo kontrolünün desteklenmesi gerektiği kaynaklarda geçmektedir [6-8].

Derlemenin özeti

Kolesterol yüksekliği için 61 hazırlık derlenmiştir; yağ karışımları öndedir ancak derlemenin ayırt edici yanı, tariflerin çoğunun tek bir drogun düzenli tüketimi biçiminde olmasıdır — hazırlık tarifinden çok kür mantığı hâkimdir. Tekrar eden droglar sarımsak, zeytin yaprağı, çörek otu, enginar yaprağı (Cynara scolymus), karnıyarık tohumu (Plantago psyllium), çemen otu, ceviz, zerdeçal, beyaz dut yaprağı (Morus alba), yeşil çay ve guggul zamkıdır (Commiphora mukul). Sarımsak maseratının avokado, argan veya kabak çekirdeği yağıyla karıştırıldığı modern formüller ile geleneksel incir-zeytinyağı kürü iki ayrı katmanı temsil eder. Uyarılar drog drog yazılmıştır ve büyük kısmı ilaç etkileşimine odaklanır: sarımsağın kan sulandırıcıların etkinliğini artırması, zeytin yaprağının tansiyon ve şeker ilaçlarıyla çakışması, tulsinin kan şekerini düşürmesi. Karnıyarık tohumundaki müsilajın diğer ilaçların emilimini azaltması, çemen otunda alerji riski, beyaz dut yaprağında polen alerjisi ve yeşil çayın aç karnına içilmemesi diğer kayıtlardır.