Kalp yetmezliği
Nedir, neden olur
Nedir
Kalp yetmezliği, kalbin pompalama gücünün azalması sonucu vücut dokularının ihtiyacı olan kanı ve oksijeni yeterince sevk edememesi durumudur [1, 2]. Kalbin karıncıklarının kanı düzenli boşaltamamasıyla gelişen bu tabloda, dokuların yetersiz beslenmesini telafi etmek amacıyla vücut böbrekler aracılığıyla su ve tuz tutmaya başlayabilir [1, 2]. Bu durum zamanla akciğerlerde ve vücutta sıvı birikimine (ödeme) yol açabilmektedir [1, 2].
Neden olur
Kaynaklarda kalp yetmezliğinin birden fazla sağlık sorununun sonucunda gelişebildiği bildirilmektedir [1, 2]. Koroner damar hastalıkları, kalp krizi öyküsü, yüksek tansiyon ve şeker hastalığı en yaygın nedenler arasındadır [2]. Ayrıca kalp kapakçığı rahatsızlıkları, ritim bozuklukları, kalp kası iltihapları, kronik böbrek yetmezliği, doğumsal kalp hastalıkları, şiddetli kansızlık, guatr, obezite ve kronik akciğer hastalıklarının da kalbin yükünü artırarak yetmezliğe zemin hazırladığı ifade edilmektedir [1, 2].
Nasıl seyreder
Hastalık genellikle sinsi ve ilerleyici bir seyir izler [2]. İlk evrelerde nefes darlığı yalnızca efor esnasında görülürken, ilerledikçe dinlenme halinde ve gece yatarken de ortaya çıkar [1, 2]. Hastaların gece rahat soluk alabilmek için yüksek yastık kullandığı kaydedilmektedir [2]. Sürece sıklıkla çabuk yorulma, halsizlik, kuru öksürük, çarpıntı ve gece idrara çıkma eşlik eder [1, 2]. Kalbin kanı etkin pompalayamaması sebebiyle bacaklarda, ayak bileklerinde ve karında ödem ile buna bağlı hızlı kilo alımı gözlenebilmektedir [1, 2].
Ne zaman hekime gidilmeli
Kalp yetmezliği şüphesi veya tanısı olan kişilerin düzenli hekim kontrolünde bulunması kritiktir [1, 2]. Ani başlayan veya şiddetlenen nefes darlığı, göğüs bölgesinde baskı ya da ağrı, morarma, baş dönmesi ve baygınlık hissi durumunda vakit kaybetmeden acil tıbbi yardım alınmalıdır [1, 2]. Ayrıca vücutta aşırı sıvı toplanmasının işareti sayılabilecek şekilde bir günde 1,5 kilogramdan veya bir haftada 2,5 kilogramdan fazla hızlı kilo artışı görüldüğünde derhal hekime başvurulması gerektiği vurgulanmaktadır [2].
Geleneksel yaklaşım
Fitoterapi ve geleneksel tıp kaynaklarında, kalp yetmezliğinin tek başına bitkisel yöntemlerle tedavi edilemeyeceği ve tıbbi tedavinin esas olduğu kabul edilmektedir [3, 4]. Geleneksel yaklaşımın temel amacı, uzman hekim kontrolünde ve tamamlayıcı nitelikte kalp kasının kasılma gücünü desteklemektir [2-4]. Ayrıca vücutta biriken fazla sıvının atılmasına (ödemin çözülmesine) yardımcı olarak dolaşım yükünü hafifletmeyi hedefleyen destekleyici yaklaşımlar vurgulanmaktadır [2, 4, 5].
Derlemenin özeti
Kalp yetmezliği için 21 hazırlık derlenmiştir. Alıç (Crataegus) açık ara başı çeker — çay, tentür ve standardize özüt olarak birçok kaynakta geçer; sarımsak, arjuna ağacı ekstresi, aslankuyruğu otu ve oğulotu diğer hazırlıklardır. Yüksük otu (Digitalis) ve kandamlası (Adonis) da tarihsel reçeteler olarak kayıtlıdır. Bu başlıktaki uyarılar hayati önemdedir: yüksük otu ve kandamlası zehirli droglardır ve evde kullanılmaz; alıç ve sarımsak kalp ilaçları, tansiyon ilaçları ve kan sulandırıcılarla etkileşir. Kalp yetmezliği tedavisi gören biri kardiyoloğa danışmadan hiçbir bitkiyi kullanmamalıdır.
Hazırlanış ve uygulama
Hazırlık biçimleri
- Alıç Çayı (Crataegus spp.) [Tam Şifa]
- Yöntem: İnfüzyon (Sıcak demleme çay)
🔒 Ölçü ve hazırlanış abonelere açık.
- Taze Sarımsak (Allium sativum) [Tam Şifa]
- Yöntem: Ezme / Çiğneme
🔒 Ölçü ve hazırlanış abonelere açık.
- Terminalia Arjuna (Terminalia arjuna) Ekstresi [Tam Şifa]
- Yöntem: Ekstre / Ağaç kabuğu özütü
🔒 Ölçü ve hazırlanış abonelere açık.
- Yüksük Otu Tentürü (Digitalis purpurea L.) [Tıbbi Formüler İlaç Ansiklopedisi]
- Yöntem: Tentür (Tinctura Digitalis)
🔒 Ölçü ve hazırlanış abonelere açık.
- Digital Şurubu (Digitalis purpurea L.) [Tıbbi Formüler İlaç Ansiklopedisi]
- Yöntem: Şurup (Sirop de Digitale)
🔒 Ölçü ve hazırlanış abonelere açık.
- Yüksük Otu Kurutulmuş Yaprak Tozu (Digitalis purpurea L. / Digitalis lanata) [Tıbbi Formüler İlaç Ansiklopedisi]
- Yöntem: Toz / Kurutulmuş drog
🔒 Ölçü ve hazırlanış abonelere açık.
- Kandamlası / Horozgözü Enfüzyonu (Adonis vernalis) [Tıbbi Formüler İlaç Ansiklopedisi]
- Yöntem: Enfüzyon (Sıcak demleme)
🔒 Ölçü ve hazırlanış abonelere açık.
- Goldenseal (Hydrastis canadensis) Hazırlanışı [Tam Şifa]
- Yöntem: Standart ekstre / Takviye
🔒 Ölçü ve hazırlanış abonelere açık.
- Alıç Çayı (İnfüzyon - Demleme) [Gerçek Tıp: Yitik Şifanın İzinde] [Bitkilerin Kanser Tedavisindeki Gücü] [Bitkilerin Kanser Tedavisindeki Gücü, Gerçek Tıp: Yitik Şifanın İzinde] [Adan Z'ye Bitki İlaç Etkileşimleri]
- Yöntem: İnfüzyon (demleme).
🔒 Ölçü ve hazırlanış abonelere açık.
- Standardize Alıç Özütü Formülasyonları [İyileştiren Bitkiler]
- Yöntem: Standardize ekstre (kapsül/tablet).
🔒 Ölçü ve hazırlanış abonelere açık.
- Aslankuyruğu Otu Çayı (İnfüzyon) ve Esansı [Tıbbi Bitkiler Atlası]
- Yöntem: İnfüzyon (demleme) veya esans çözeltisi.
🔒 Ölçü ve hazırlanış abonelere açık.
- Karanfil Çayı (Dekoksiyon) veya Doğrudan Kullanım [Gerçek Tıp: Yitik Şifanın İzinde]
- Yöntem: Dekoksiyon (kaynatma) veya çiğneme.
🔒 Ölçü ve hazırlanış abonelere açık.
- Nane ve Tarçın Karışım Çayı (İnfüzyon) [Gerçek Tıp: Yitik Şifanın İzinde]
- Yöntem: İnfüzyon (demleme).
🔒 Ölçü ve hazırlanış abonelere açık.
- Ballı Sarımsaklı Karışım [Gerçek Tıp: Yitik Şifanın İzinde]
- Yöntem: Şurup/Macun benzeri maserat karışımı.
🔒 Ölçü ve hazırlanış abonelere açık.
- Oğulotu / Melisa Çayı (İnfüzyon) ve Tüketimi [Gerçek Tıp: Yitik Şifanın İzinde]
- Yöntem: İnfüzyon veya doğrudan çiğneme.
🔒 Ölçü ve hazırlanış abonelere açık.
- Sülük Terapisi (Hirudoterapi) [Gerçek Tıp: Yitik Şifanın İzinde]
- Yöntem: Haricen sülük uygulaması.
🔒 Ölçü ve hazırlanış abonelere açık.
- Alıç (Crataegus monogyna) İnfüzyonu ve Tentürü: [Tanrının Sağlık Bahçesi]
- Yöntem: İnfüzyon (demleme) ve tentür.
🔒 Ölçü ve hazırlanış abonelere açık.
- Sarı Sülün Gözü / Yalancı Boynuzotu (Adonis vernalis) İnfüzyonu: [Vefalı Dostlarım Şifalı Otlarım]
- Yöntem: İnfüzyon (demleme).
🔒 Ölçü ve hazırlanış abonelere açık.
- Öğütülmüş Tarçın (Cinnamomum verum) ve Melisa (Melissa officinalis) Kürü: [Son Söz Gerçek Tıp Dersleri 2]
- Yöntem: Toz formda dahili kullanım.
🔒 Ölçü ve hazırlanış abonelere açık.
- Sırttan Hacamat (Yaş Kupa Terapisi): [Hacamat Kupa Terapisi]
- Yöntem: Harici kupa ve çizim uygulaması (Hacamat).
🔒 Ölçü ve hazırlanış abonelere açık.
- Alıç (Crataegus monogyna) ve Oğul Otu (Melissa officinalis) Karışım Çayı: [Tabiat Eczanesi]
- Yöntem: İnfüzyon (demleme).
🔒 Ölçü ve hazırlanış abonelere açık.
Uygulama
🔒 Ölçü ve hazırlanış abonelere açık.
Dikkat edilmesi gerekenler
- Sarımsak (Allium sativum) Uyarıları: Sarımsağın kan sulandırıcı ilaçların etkinliğini artırma potansiyeli bulunmaktadır. Kan sulandırıcı ilaç kullanan kişilerin sarımsak içeren takviyeleri hekim kontrolünde kullanmaları gerekmektedir [Tam Şifa]. Ayrıca planlanmış ameliyatlardan en az 2 hafta önce sarımsak tüketimine son verilmesi gerektiği ihtar edilmektedir [Tam Şifa].
- Yüksük Otu (Digitalis purpurea L. / Digitalis lanata) Uyarıları: Yüksük otu ve dijital preparatları yüksek derecede zehirli (toksik) droglardır [Tıbbi Formüler İlaç Ansiklopedisi]. İlacın vücutta birikici (kümülatif) özelliği bulunur [Tıbbi Formüler İlaç Ansiklopedisi]. Yüksek dozlarda ölüm vakaları bildirilmiştir [Tıbbi Formüler İlaç Ansiklopedisi]. Yüksek dozda kullanımı bulantı, kusma, iştahsızlık, ishal ve karın ağrısına yol açabilmektedir [Tıbbi Formüler İlaç Ansiklopedisi]. Kalp ritmi bozuklukları, ekstrasistoller, bijemine nabız, kısmi veya tam blok ile ventriküler taşikardi görüldüğünde tedavinin derhal kesilmesi gerektiği vurgulanmaktadır [Tıbbi Formüler İlaç Ansiklopedisi].
- Kandamlası / Horozgözü (Adonis vernalis) Uyarıları: Zehirli bir drog olduğu bildirilmektedir [Tıbbi Formüler İlaç Ansiklopedisi]. Kullanımı esnasında bazen kusma ve diyare (ishal) vakalarının görülebileceği aktarılmaktadır [Tıbbi Formüler İlaç Ansiklopedisi].
- Aromaterapi Karışımları İçin Genel Güvenlik Uyarısı: Seride yer alan harici aromaterapi karışımlarının (masaj yağları, banyo suları, buğu uygulamaları) güvenlik metinlerinde; kalp yetmezliği, yüksek ateş, dolaşım bozukluğu veya ciddi enfeksiyonu olan kişilerin bu tip uçucu yağ karışımlarını kullanmamaları gerektiği önemle vurgulanmaktadır [A'dan Z'ye Aromaterapi Karışımları 1, 3, 4, 5].
- İlaç Etkileşimleri: Kalp glikozitleri (digoksin), antiaritmik ilaçlar, tansiyon ilaçları (antihipertansifler) ve sedatif (sakinleştirici) ilaç alan kişilerin alıç ürünlerini hekim kontrolünde kullanması gerektiği, digoksin toksisitesi ve tansiyon düşüklüğü riski nedeniyle dikkatli olunması vurgulanmaktadır [Adan Z'ye Bitki İlaç Etkileşimleri, Bitkilerin Kanser Tedavisindeki Gücü, İyileştiren Bitkiler].
- Yaş Sınırı: Kalp hastalığı olan 18 yaşın altındaki gençler ve çocuklarda kullanılması uygun değildir [Adan Z'ye Bitki İlaç Etkileşimleri].
- Yan Etkiler ve Asemptomatik Uyarılar: Yüksek dozlarda tansiyon düşüklüğü, ritim bozukluğu (aritmi), bulantı, kusma, baş dönmesi, terleme ve çarpıntı görülebileceği bildirilmektedir [Adan Z'ye Bitki İlaç Etkileşimleri, Bitkilerin Kanser Tedavisindeki Gücü]. Şikayetlerin 2 haftadan uzun sürmesi, bacaklarda ödeme bağlı şişlik veya göğüs/kalp bölgesinde ağrı ve nefes darlığı gelişmesi durumunda kullanımın hemen kesilerek hekime başvurulması gerektiği önemle belirtilmektedir [Adan Z'ye Bitki İlaç Etkileşimleri]. Ayrıca ciddi (ileri derece) kalp yetmezliğinde tek başına yeterli olmadığı ifade edilmektedir [İyileştiren Bitkiler].
- Aslankuyruğu Otu (Leonurus cardiaca):
- Kullanımı sırasında potasyum takviyesi alınması gerektiği kaydedilmektedir [Tıbbi Bitkiler Atlası].
- Aşırı tüketiminin baş ağrısına yol açabileceği ve gözlere zarar verebileceği kaydedilmiştir [Gerçek Tıp: Yitik Şifanın İzinde].
- Akdiken (Rhamnus cathartica):
- Müshil ve idrar söktürücü etkisine bağlı olarak vücutta potasyum kaybına (hipokalemi) ve su kaybına sebep olabileceği, bu durumun kalp kaslarında zayıflamaya ve kalp ilaçlarının etkisinin azalmasına yol açabileceği uyarısı yapılmaktadır [Adan Z'ye Bitki İlaç Etkileşimleri].
- Uçucu Yağlar ve Aromaterapi Karışımları:
- Kalp yetmezliği hastalarının Biberiye (Rosmarinus officinalis), Civanperçemi (Achillea millefolium), Tıbbi Adaçayı (Salvia officinalis), Ardıç (Juniperus communis) gibi uçucu yağları barındıran banyo, masaj veya kompres karışımlarını kullanmamaları gerektiği hususu kaynaklarda açıkça belirtilmektedir [Adan Z'ye Aromaterapi Karışımları - 6].
- Alıç (Crataegus monogyna): Kaynaklarda bilinen hiçbir yan etkisinin bulunmadığı, bağımlılık oluşturmadığı ve ara verilmeden uzun süre güvenle kullanılabileceği belirtilmektedir [Tanrının Sağlık Bahçesi].
- Sarı Sülün Gözü / Yalancı Boynuzotu (Adonis vernalis): Yüksek tansiyonu olan kişilerin kesinlikle kullanmaması gerektiği uyarısı yapılmaktadır [Vefalı Dostlarım Şifalı Otlarım]. Doz aşımının tehlikeli olabileceği ve bitkinin zehirli nitelikleri nedeniyle mutlaka hekim önerisi ve denetimi altında uygulanması gerektiği aktarılmaktadır [Vefalı Dostlarım Şifalı Otlarım].
- Hacamat (Yaş Kupa Terapisi): Kalp pili takan kişilere hacamat yapılmasının kontrendike (sakıncalı) olduğu vurgulanmaktadır [Hacamat Kupa Terapisi]. Ayrıca hamilelik, emzirme, yaşlılık, düşük tansiyon, ameliyatlı olma, anemi, düşük trombosit ve hemoglobin seviyeleri, organ nakli ile hemofili durumlarında dikkat edilmesi ve kısıtlamalara uyulması gerektiği bildirilmektedir [Hacamat Kupa Terapisi].
- Genel Gebelik ve Beslenme Uyarıları: Hamilelik sürecinde vücutta temizleme sürecini başlatıp atık maddeleri bebeğe gönderebileceği riskiyle bitkisel tedavi kürü kullanmanın sakıncalı olduğu ifade edilmektedir [Son Söz Gerçek Tıp Dersleri 2]. Midenin katı ve hamurlu gıdalarla aşırı doldurulmasının kalbi sıkıştırarak ağır kalp yetmezliği belirtilerini ve ölüm riskini tetikleyebileceği uyarısı geçmektedir [Tabiat Eczanesi].
Kaynaklarda öne çıkan bitkiler
- Alıç (Crataegus laevigata) — 19 kaynak, 10 kitap