Damar sertliği

Arteriosclerosis

Nedir, neden olur

Nedir

Tıbbi kaynaklarda ateroskleroz veya arteriyoskleroz olarak da adlandırılan damar sertliği, vücuttaki atardamarların esnekliğini kaybederek kalınlaşması, sertleşmesi ve daralması durumudur [1-4]. Atardamarlar normal şartlarda esnek yapılardır; ancak zamanla iç tabakalarında lipit, kolesterol ve kalsiyum gibi maddelerin birikmesiyle fibröz plaklar oluşur [2, 3, 5, 6]. Bu birikintiler damarların pürüzsüz yapısını bozarak kan dolaşımını ve dokuların oksijenlenmesini zorlaştırır [3, 7].

Neden olur

Kaynaklara göre damar sertliğinin gelişiminde hem kişinin müdahale edemeyeceği kalıtımsal faktörler hem de yaşam tarzına bağlı çevresel etkenler rol oynamaktadır [3, 4, 8]. Ailede erken yaşta kalp-damar hastalığı öyküsünün bulunması, yaşın ilerlemesi ve erkek cinsiyet kontrol edilemeyen riskler arasındadır [3, 4, 8]. Yaşam tarzı tarafında ise sigara kullanımı, yüksek tansiyon, kötü kolesterol (LDL) yüksekliği, şeker hastalığı, obezite, dengesiz beslenme ve hareketsiz yaşam tarzı damar çeperlerine zarar vererek bu süreci hızlandıran temel faktörler olarak geçmektedir [3, 4, 8].

Nasıl seyreder

Damar sertliği genellikle uzun yıllar boyunca sinsi bir şekilde ve belirti vermeden ilerleyen bir hastalıktır [3, 4]. Belirtiler, damarın beslediği organlardaki kan akışının ve oksijen miktarının ciddi oranda azalmasıyla ortaya çıkar [3, 8]. Kalp damarları etkilendiğinde eforla gelen göğüs ağrısı, batma ve sıkışma; beyin damarları etkilendiğinde ise baş dönmesi, şuur kaybı, görme ve konuşma bozuklukları görülebilir [3, 4]. Bacak damarlarında ise yürürken oluşan kramplar ve ağrılar (kladikasyo) en belirgin işaretler olarak kaydedilmiştir [3, 4]. Hastalık tedavi edilmediğinde kalp yetmezliği, kalp krizi, felç ve doku ölümü (nekroz) gibi hayati risklere yol açabilmektedir [2-4, 8].

Ne zaman hekime gidilmeli

Herhangi bir yaşta, özellikle de risk faktörlerine sahip bireylerde erken teşhis ve önlem alınması hayati önem taşımaktadır [3, 9]. Yürürken bacaklarda ani kramp ve ağrı oluşması, hareket esnasında göğüste yanma veya sıkışma hissi, geçici konuşma ve görme kayıpları veya açıklanamayan baş dönmeleri yaşandığında vakit kaybetmeden uzman bir hekime başvurulması gerektiği belirtilmektedir [3, 4, 8]. Ayrıca ailesinde erken yaşta kalp hastalığı öyküsü olanların, kronik yüksek tansiyon ve şeker hastalarının düzenli kontrollerini yaptırması gerektiği kaynaklarda önemle vurgulanmaktadır [3, 6, 8].

Geleneksel yaklaşım

Geleneksel fitoterapi ve tamamlayıcı tıp kaynaklarında damar sertliği, genellikle hazım bozuklukları, vücutta biriken toksik maddeler (atıklar/ama) ve yanlış beslenme alışkanlıklarının bir sonucu olarak değerlendirilmektedir [2, 4, 7, 10, 11]. Bu bütünsel yaklaşımlarda temel amacın; öncelikle beslenmeyi düzeltmek, zararlı ya da hidrojenize yağları beslenmeden çıkarmak, kan kalitesini ve akışkanlığını artırmak olduğu belirtilmektedir [2, 3, 11]. Tıkanıklıkları gidermek ve kan dolaşımını desteklemek adına karaciğer temizlikleri, kontrollü açlıklar ile kupa terapisi (hacamat) ve sülük gibi geleneksel yöntemlerden faydalanıldığı kaynaklarda geçmektedir [7, 11].

Derlemenin özeti

Damar sertliği için 27 hazırlık derlenmiştir; tentürler ve yağ karışımları öndedir, yöntem etiketi taşıyan tarif azdır çünkü içeriğin çoğu düzenli tüketilen gıda ve kür biçimindedir. Sarımsak (Allium sativum) bu başlığın merkezindeki drogdur ve tentür, süt, bal macunu, limonlu karışım, zeytinyağlı maserat ile sirke gibi birçok biçimde tekrar eder; ayısarımsağı (Allium ursinum), ökseotu, alıç, melisa, aspir (Carthamus tinctorius), zerdeçal, zeytin yaprağı ve demirdikeni diğer sık droglardır. Yüksek doz C vitamini protokolü ile hacamat ve sülük uygulamaları ayrı başlıklar hâlinde kayıtlıdır. Uyarıların en önemlisi kan sulandırıcı ilaçlarla ilgilidir: sarımsağın aspirin ve varfarin ile etkileşimi, ginkgo preparatlarının hekim kontrolünde kullanılması gereği belirtilir. Aspirin rahim hareketlerini artırdığı için gebelikte kısıtlanmış, ökseotu meyvelerinin zehirli olduğu, kekiğin yüksek tansiyonlularda ve gebelerde sakıncalı olduğu kaydedilmiştir. Elma sirkesi ve zerdeçal kürlerinde belirli gün sınırları verilmiştir.