Behçet hastalığı

Behcet

Nedir, neden olur

Nedir

Behçet hastalığı, Türk bilim insanı Prof. Dr. Hulusi Behçet tarafından tanımlanmış, vücuttaki kan damarlarının iltihaplanması (vaskülit) ile seyreden otoimmün ve kronik bir sistemik rahatsızlıktır [1, 2]. Kaynaklarda, temel olarak ağız içinde ve genital bölgede tekrarlayan yaralar ile karakterize olduğu, ancak damar tutulumu nedeniyle cilt, göz, eklem, sinir ve sindirim sistemi gibi birçok organı etkileyebildiği ifade edilmektedir [2, 3].

Neden olur

Hastalığın kesin nedeni tam olarak bilinmemekle birlikte, bağışıklık sisteminin kontrolden çıkarak vücudun kendi dokularına saldırması sonucu geliştiği belirtilmektedir [2, 3]. Kaynaklarda; genetik yatkınlığın, belirli doku tiplerinin ve çevresel tetikleyicilerin bu otoimmün yanıtı başlatabileceği aktarılmaktadır [2, 4]. Ayrıca geleneksel ve bütüncül tıp metinlerinde, beslenme bozuklukları ve metabolik atık birikimlerinin damar ve doku iltihaplanmasını tetikleyen faktörler arasında değerlendirildiği görülmektedir [1, 5].

Nasıl seyreder

Behçet hastalığı genellikle alevlenme ve yatışma (remisyon) dönemleriyle seyreden kronik bir tablo çizer [2, 4]. Kaynaklarda belirtildiği üzere; ağız içinde tekrarlayan ağrılı aftlar, cinsel bölgede oluşan ülserler, deride döküntü ve kızarık nodüller (eritema nodozum) en yaygın bulgulardır [2, 3]. Ek olarak diz ve bilek gibi eklemlerde şişlik, ağrı ve hareket kısıtlılığı ile gözde iltihaplanma (üveit) atakları da sürece eşlik edebilmektedir [3, 6].

Ne zaman hekime gidilmeli

Ağızda ve genital bölgede sık tekrarlayan ya da geçmeyen ağrılı yaralar fark edildiğinde zaman kaybetmeden bir uzmana başvurulmalıdır [2, 3]. Kaynaklarda, özellikle gözde kızarıklık, ağrı veya görme bulanıklığı yaşandığında, eklemlerde aniden gelişen şişlik ve kızarıklık durumlarında ya da damar ve sinir tutulumuna işaret eden sistemik şikâyetlerde acilen tıbbi değerlendirme gerektiği vurgulanmaktadır [4, 6].

Geleneksel yaklaşım

Ele alınan fitoterapi ve geleneksel tıp kaynaklarında Behçet hastalığına genel yaklaşım; bağışıklık sistemini dengelemek, kanda ve dokularda biriken metabolik atıklar ile toksinleri temizlemek ve damar iltihabını azaltmak üzerine odaklanmaktadır [1, 2, 5]. Bu doğrultuda kaynaklarda, doku rejenerasyonunu desteklemek ve iltihabi süreçleri yatıştırmak amacıyla bütüncül beslenme düzenlemeleri ve vücudu arındırıcı yaklaşımlar öne çıkarılmaktadır [1, 5].

Derlemenin özeti

Behçet hastalığı için yalnızca 5 hazırlık derlenmiştir; hastalık kitaplarda çoğunlukla tanım ve belirti düzeyinde geçer, tarif veren kaynak azdır. Kayıtlı hazırlıklar kişniş (Coriandrum sativum) tohumu kaynatması ve suya damlatılan kişniş yağı, bağışıklık kaynaklı hastalıklarda önerilen meyan kökü (Glycyrrhiza glabra) tozu, acı çiğdem ile sarımsaktan yapılan harici lapa ve açlık kürüyle birlikte uygulanan sülük–hacamat programıdır. Kişniş ağız yaraları (aft) için ayrıca anılır. En önemli uyarı acı çiğdemle ilgilidir: bitkinin tohum ve yumruları çok zehirlidir, kaynak da ağızdan kullanımın ancak hekim denetiminde mümkün olduğunu belirtir; tarif yalnızca haricen verilmiştir. Meyan kökünün uzun süre kullanılmaması, kişnişin fazla tüketilmemesi diğer kayıtlardır. Behçet göz, damar ve sinir tutulumu yapabilen bir hastalıktır; bu bilgiler romatoloji takibinin yerine değil, yanında okunmalıdır.