Vitiligo

Nedir, neden olur

Nedir

Vitiligo, toplumda ala veya alaca hastalığı olarak bilinen, deriye doğal rengini veren melanosit hücrelerinin harabiyeti veya işlev kaybı sonucu gelişen kronik bir cilt rahatsızlığıdır [1, 2]. Melanin pigmentinin üretilememesi nedeniyle ciltte sınırları belirgin, süt beyazı renkte yamalar ve lekeler ortaya çıkmaktadır [1, 2]. Bulaşıcı bir hastalık olmayan vitiligo, her yaş grubunda görülebilmekte ve nadiren doğuştan da gelebilmektedir [1].

Neden olur

Hastalığın kesin nedeni tam olarak bilinmemekle birlikte, gelişiminde birden fazla faktörün rol oynadığı kaynaklarda ifade edilmektedir [1, 2]. Bağışıklık sisteminin kendi renk hücrelerini yabancı algılayıp saldırması (otoimmün mekanizma), genetik yatkınlık, aşırı stres, nörojenik etkenler ve kimyasal maddelere maruz kalma başlıca tetikleyiciler arasında sayılmaktadır [2-5]. Ayrıca tiroit hastalıkları, hormonal düzensizlikler ve vitamin eksikliklerinin de tabloyu etkileyebildiği belirtilmektedir [2, 6].

Nasıl seyreder

Hastalık genellikle yüz, eller, kollar, bacaklar ve genital bölge gibi alanlarda süt beyazı lekeler şeklinde başlar [1, 2]. Seyri kişiden kişiye değişkenlik gösterip duraklayabileceği gibi, zamanla genişleyerek vücudun daha büyük bölümlerine de yayılabilmektedir [1, 2]. Lekeli alanlardaki kıllarda beyazlaşma görülebilir ve bu bölgeler güneş ışığına karşı savunmasız kaldığından kolayca yanabilir [2, 4]. Hayati tehlike oluşturmasa da dış görünümdeki değişimler bireylerde psikolojik strese yol açabilmektedir [1, 2].

Ne zaman hekime gidilmeli

Ciltte sonradan oluşan, sınırları belirgin beyazlaşmalar veya döküntüler fark edildiğinde vakit kaybetmeden uzman bir hekime başvurulmalıdır [1, 2]. Erken dönemde teşhis konulması, hastalığın ilerleyişini kontrol altına almak ve Wood ışığı muayenesi gibi yöntemlerle doğru değerlendirme yapmak açısından büyük önem taşımaktadır [1, 2]. Ayrıca vitiligoya eşlik edebilecek tiroit veya şeker hastalığı gibi diğer otoimmün durumların taranması için de hekim kontrolü gereklidir [2, 4, 6].

Geleneksel yaklaşım

Geleneksel fitoterapi ve tıp kaynaklarında vitiligo, vücuttaki metabolik atıkların, hılt dengesizliklerinin veya toksik maddelerin karaciğer ve böbrekler yerine cilt yoluyla dışarı atılması şeklinde değerlendirilmektedir [3, 5, 7]. Kaynaklarda genel yaklaşım olarak iç organların temizlenmesi, kanın arındırılması ve cildin dışarıdan uyarılarak renk hücrelerinin yeniden canlandırılması ilkesinin benimsendiği geçmektedir [3, 6, 8, 9].

Derlemenin özeti

Vitiligo için 33 hazırlık derlenmiştir. Aromaterapi spreyleri ve yağ karışımları öne çıkar; çörek otu, kına, incir sütü, pelin otu, turunç ve yalancı dişotu (Ammi majus) diğer tekrar eden malzemelerdir. Eski kaynaklardan sirkeli çörek otu macunu, kara hardal pomadı ve çeşitli merhemler de kayıtlıdır; bunların bir kısmı (arsenikli, zakkumlu karışımlar) bugün kesinlikle kullanılmaz. Uyarıların merkezinde ışık duyarlılığı vardır: yalancı dişotu ve bazı uçucu yağlar güneşle birlikte deride yanık yapabilir, doz aşımından kaçınılmalıdır. Yama testi ve dermatoloji takibi önerilir.