Sinüzit

Sinusitis

Nedir, neden olur

Nedir

Sinüzit, burun ve göz çevresi ile alın kemiklerinin içerisinde yer alan, normalde içi hava dolu olan anatomik boşlukların (sinüslerin) mukozal iltihaplanmasıdır [1-3]. Sağlıklı sinüsler mukus salgılayarak solunum havasını nemlendirir, ısıtır ve yabancı maddeleri süzerek akciğerlere ulaşmasını engeller [2]. Ancak bu boşlukların burun içine açılan kanalları şişme veya başka bir tıkanıklık nedeniyle kapandığında havalanma bozulur; içeride mukus birikerek mikropların çoğalması için uygun bir ortam hazırlar [2, 3]. Rahatsızlık, seyrine ve süresine göre akut, subakut ve sekiz haftadan uzun süren kronik (müzmin) sinüzit olarak sınıflandırılmaktadır [2].

Neden olur

Hastalık genellikle basit bir nezle, grip veya üst solunum yolu enfeksiyonunun bir sonucu olarak gelişir [1-3]. Burun içindeki doğuştan gelen kemik eğrilikleri, polip veya et gibi yapısal engeller mukus akışını bozarak sinüzite doğrudan yol açabilmektedir [2, 3]. Bunun yanı sıra çevresel alerjiler, hava kirliliği, sigara dumanına maruz kalma, kimyasal gazlar ve kuru hava mukozayı tahriş ederek kanalları kapatabilir [2, 3]. Üst çenedeki diş enfeksiyonları, gıda alerjileri ve genel vücut direncinin düşmesi de gelişimi kolaylaştıran etkenlerdir [2, 3].

Nasıl seyreder

Sinüzit varlığında yüzde, elmacık kemiklerinde ve alında belirgin bir dolgunluk, basınç hissi ve zonklayıcı baş ağrısı yaşanır [2, 4, 5]. Başın öne doğru eğilmesi veya ağrıyan bölgelere baskı uygulanması bu ağrıyı ve iç basıncı belirgin şekilde artırır [2, 4, 5]. Burun tıkanıklığı nedeniyle tat ve koku duyularında azalma görülürken, sarı-yeşil renkli koyu kıvamlı bir burun ve geniz akıntısı ortaya çıkar [1, 2, 4, 5]. Geniz akıntısı, özellikle geceleri yatarken artan öksürük krizlerine, boğaz ağrısına ve ses kısıklığına yol açabilmektedir [2, 4, 5].

Ne zaman hekime gidilmeli

Belirtilerin 10 günden fazla sürmesi veya 5 günün ardından azalan burun akıntısının yeniden şiddetlenerek kötüleşmesi durumunda doktora gidilmelidir [6, 7]. Vücut sıcaklığının aşırı yükselmesi, gözlerde veya alında ağrılı şişliklerin oluşması, çift görme, yutma ve nefes alma zorluğu ile zihinsel bulanıklık gibi ciddi yan etkiler gözlendiğinde vakit kaybetmeden hekime başvurulması hayati önem taşır [4, 6, 8].

Geleneksel yaklaşım

Geleneksel fitoterapi kaynaklarında sinüzit, baş bölgesinde biriken ve dışarı atılamayan balgamî veya soğuk hıltların birikimi olarak değerlendirilmektedir [9-12]. Bu kaynaklarda genel yaklaşım, sinüs kanallarını açmak amacıyla sıcak buğu (inhalasyon) uygulamalarıyla mukusun akışkanlığını artırmak ve birikmiş atıkları burun yoluyla vücuttan uzaklaştırmaktır [1, 9, 11, 13]. Ayrıca vücudun genel temizliğini (tenkiye) sağlamak ve baş bölgesindeki basıncı hafifletmek için vücut sıcaklığını dengeleyen uygulamaların yararlı olduğu geçmektedir [3, 9, 14].

🌱 Dilerseniz sinüs kanallarının boşaltılmasına yardımcı olan geleneksel bitkisel buhar banyoları (buğu) ve aromatik formülasyonları içeren ayrı bir AR-GE teknik raporu hazırlayabilirim.

Derlemenin özeti

Sinüzit için 43 hazırlık derlenmiştir; yağ karışımları ve buğular derlemenin neredeyse tamamını oluşturur, bunları sıcak kompresler ve buhar banyoları izler. Tekrar eden droglar çörek otu (Nigella sativa), okaliptüs (Eucalyptus globulus), biberiye (Rosmarinus officinalis), kâfur, kekik, nane, papatya, zerdeçal ve bayır turpudur (Armoracia rusticana); çörek otu yağının zeytinyağıyla karıştırılıp burna damlatılması birden çok kaynakta tekrar eder. Burun yıkama suları, nasya gibi ayurvedik burun içi yağ uygulamaları ve sinüs bölgesine akupresür gibi bitki dışı yöntemler de derlemede yer alır. Uyarılar iki yerde toplanır: aromaterapi tarafında çocuk yaş sınırları — okaliptüs buğusunun iki yaş altında kullanılmaması özellikle belirtilir — cilde uygulamadan önce yama testi ve gebelikte kısıtlar; bitki tarafında ise bayır turpunun böbrek rahatsızlığı ile gebelikte sakıncası ve ebucehil karpuzunun (Ecballium elaterium) halk arasında sinüzit için bilinçsiz kullanımının tehlikesi. Kaynaklar burun yıkama kaplarının her kullanımdan sonra temizlenmesini ayrı bir hijyen şartı olarak kaydeder.