Sinir ağrısı
Neuralgia
Nedir, neden olur
Nedir
Tıp dilinde nevralji olarak tanımlanan sinir ağrısı, vücuttaki bir veya birden fazla sinirin tahriş olması, iltihaplanması veya zedelenmesi sonucu ortaya çıkan özel bir ağrı türüdür [1, 2]. Tipik olarak elektrik çarpması, batma, yanma, karıncalanma ve uyuşma hissi ile karakterizedir [2, 3]. Ağrı genellikle belirli bir sinirin izlediği yol boyunca yayılım gösterir [1, 2].
Neden olur
Sinir ağrısının ortaya çıkmasında pek çok farklı etken rol oynayabilmektedir [1, 2]. Suçiçeği veya zona gibi viral enfeksiyonlar, şeker hastalığına bağlı gelişen diyabetik nöropati, sinir sıkışmaları (karpal tünel sendromu gibi), fiziki travmalar ve darbe alımı en sık rastlanan nedenler arasında yer alır [1, 2, 4, 5]. Ayrıca sinir kılıflarının (miyelin) zarar görmesi, damar sertliği, soğuğa maruz kalma ve bağışıklık sistemi bozuklukları da nevraljik ağrıları tetikleyebilmektedir [1, 2, 6].
Nasıl seyreder
Nevralji genellikle aniden başlayan, saniyeler veya dakikalar süren, saplanıcı ve tekrarlayıcı krizler şeklinde seyreder [2]. Ağrı atakları arasında kişi tamamen ağrısız olabileceği gibi, ilgili bölgede uyuşukluk veya sızlama devam edebilmektedir [2]. Dokunma, giysi teması, çiğneme veya rüzgar gibi hafif uyaranlar dahi şiddetli bir ağrı atağını başlatabilir [2]. Süreç uzadıkça uykusuzluk, huzursuzluk, yorgunluk ve yaşam kalitesinde belirgin düşüş görülebilmektedir [2].
Ne zaman hekime gidilmeli
Aniden ortaya çıkan şiddetli ağrılarda, kas güçsüzlüğü, uyuşma veya his kaybı eşlik ettiğinde vakit kaybetmeden hekime başvurulmalıdır [7, 8]. Özellikle yüz bölgesinde şimşek çakması benzeri ağrılar, ciltte döküntü ve ateşle seyreden durumlar ya da günlük aktiviteleri ve uyku düzenini engelleyen kronikleşmiş şikayetlerde nörolojik değerlendirme yapılması önerilmektedir [7, 9].
Geleneksel yaklaşım
İncelenen fitoterapi ve geleneksel tıp kaynaklarında, sinir ağrılarına yönelik olarak sinir sistemini yatıştırıcı, iltihap giderici ve doku dolaşımını destekleyici genel ilkelerin benimsendiği görülmektedir [10-12]. Literatürde; banyo, kompres, masaj uygulamaları ve kaplıca gibi destekleyici yöntemlerin sinirlerin yatışmasına ve ağrı hissinin hafifletilmesine yardımcı olmak amacıyla kullanıldığı ifade edilmektedir [1, 11, 13, 14].
Derlemenin özeti
Sinir ağrısı (nevralji) için 47 hazırlık derlenmiştir. Haricî uygulamalar ağır basar: papatya kompresi, karabiberli zeytinyağı, biberiyeli banyo, sarı kantaron yağı, yenibahar yakısı, nergis kökü pomadı ve çayır papatyası maseratı; içten kullanılan hazırlıklarda karma bitki çayları, siyah mürver reçeli kürü ve kanarya otu kök kaynatması yer alır. Eski ve modern tıp kitaplarından ilaç formülasyonları da (karbamazepin, akonitin) kayıtlıdır. Uyarılar: sarı yasemin (Gelsemium) yüksek dozda tehlikelidir, mürver tohumları zehirlidir, akonitinli preparatlar geniş cilt yüzeyine sürülmez. Uzun süren sinir ağrısında nörolojik değerlendirme gerekir.
Hazırlanış ve uygulama
Hazırlık biçimleri
- Papatya Kompresi [A'dan Z'ye Şifalı Bitkiler Ansiklopedisi]
- Yöntem: Kompres / Dekoksiyon (Kaynatma)
🔒 Ölçü ve hazırlanış abonelere açık.
- Haşlanmış Yumurta Uygulaması [A'dan Z'ye Şifalı Bitkiler Ansiklopedisi]
- Yöntem: Harici kompres / Sıcak uygulama
🔒 Ölçü ve hazırlanış abonelere açık.
- Karabiberli Zeytinyağı Karışımı [A'dan Z'ye Şifalı Bitkiler Ansiklopedisi]
- Yöntem: Tıbbi Yağ / Buharlaştırma
🔒 Ölçü ve hazırlanış abonelere açık.
- Biberiyeli Banyo Suyu [A'dan Z'ye Şifalı Bitkiler Ansiklopedisi]
- Yöntem: Banyo katkısı / Dekoksiyon
🔒 Ölçü ve hazırlanış abonelere açık.
- Bitkisel Çiçek Torbası ve Karma İnfüzyon [Tanrının Eczanesinden Sağlık]
- Yöntem: Bitki torbası kompresi ve İnfüzyon (Çay)
🔒 Ölçü ve hazırlanış abonelere açık.
- Taze Isırgan Usaresi ve Kurtayağı Torbası [Tanrının Eczanesinden Sağlık]
- Yöntem: Taze bitki suyu (usare) ve Bitki torbası
🔒 Ölçü ve hazırlanış abonelere açık.
- Acı İsveç Otları Pansumanı ve Çay Karışımı [Tanrının Eczanesinden Sağlık]
- Yöntem: Kompres / Pansuman ve İksir karışımı
🔒 Ölçü ve hazırlanış abonelere açık.
- Siyah Mürver Reçeli Kürü [Şifalı Bitkiler Ansiklopedisi]
- Yöntem: Reçel / Meyve kürü
🔒 Ölçü ve hazırlanış abonelere açık.
- Kanarya Otu Kök Kaynatması [Resimli Fitoterapi]
- Yöntem: Dekoksiyon (Kaynatma) / Çözelti
🔒 Ölçü ve hazırlanış abonelere açık.
- Kafur Ağacı Sakızı ve Özü [Resimli Fitoterapi]
- Yöntem: Çözelti / Kafur Suyu
🔒 Ölçü ve hazırlanış abonelere açık.
- Sarı Yasemin Çözeltisi [Resimli Fitoterapi]
- Yöntem: Sıvı çözelti / Tentür
🔒 Ölçü ve hazırlanış abonelere açık.
- Çayır Papatyası Maseratı [A'dan Z'ye Tıbbi Yağlar ve Aromatik Sular]
- Yöntem: Yağlı maserat
🔒 Ölçü ve hazırlanış abonelere açık.
- Yenibahar Yakı ve Merhemi [Şifalı Bitkiler Ansiklopedisi]
- Yöntem: Yakı / Merhem
🔒 Ölçü ve hazırlanış abonelere açık.
- Carbamazepine ve Phenicarbazidum Formülasyonları [Tıbbi Formüller İlaç Ansiklopedisi]
- Yöntem: Sentetik / Farmasötik maddeler
🔒 Ölçü ve hazırlanış abonelere açık.
- Hıltıt Eriyiği [El-Kanun Fi't-Tıbb]
- Yöntem: Şurup / Sıvı eriyik
🔒 Ölçü ve hazırlanış abonelere açık.
- Nergis Kökü Pomatı [El-Kanun Fi't-Tıbb]
- Yöntem: Pomat / Lapa
🔒 Ölçü ve hazırlanış abonelere açık.
- Abanoz Ağacı Tozu Çayı [Vefalı Dostlarım Şifalı Otlarım]
- Yöntem: İnfüzyon (Çay) / Harici toz
🔒 Ölçü ve hazırlanış abonelere açık.
- Papatya (Matricaria chamomilla) Kompres Yöntemi: [Şifalı Bitki Reçeteleri]
🔒 Ölçü ve hazırlanış abonelere açık.
- Sıcak Yumurta Uygulaması Yöntemi: [Şifalı Bitki Reçeteleri]
🔒 Ölçü ve hazırlanış abonelere açık.
- Karabiberli Zeytinyağı Yöntemi: [Şifalı Bitki Reçeteleri]
🔒 Ölçü ve hazırlanış abonelere açık.
- Biberiye (Rosmarinus officinalis) Banyo Yöntemi: [Şifalı Bitki Reçeteleri]
🔒 Ölçü ve hazırlanış abonelere açık.
- Bitkisel Nevralji Karışımları (Çay/Dekoksiyon/Toz Yöntemleri): [Gerçek Şifa]
🔒 Ölçü ve hazırlanış abonelere açık.
- Zeravent (Aristolochia) Lapası Yöntemi: [Gerçek Şifa]
🔒 Ölçü ve hazırlanış abonelere açık.
- Koyunkıran (Hypericum perforatum) Yağı Yöntemi: [Gerçek Şifa]
🔒 Ölçü ve hazırlanış abonelere açık.
- Zambak (Lilium) ve Güzelavrat Otu (Atropa belladonna) Sıvı Yöntemi: [Gerçek Şifa]
🔒 Ölçü ve hazırlanış abonelere açık.
- Soğan (Allium cepa) Tentürü Yöntemi: [Tanrının Sağlık Bahçesi]
🔒 Ölçü ve hazırlanış abonelere açık.
- Nezleotu (Anacyclus pyrethrum) Dekoksiyon Yöntemi: [Türkiye'de Bitkiler İle Tedavi]
🔒 Ölçü ve hazırlanış abonelere açık.
- Diyabetik Nöropati (Sinir Ağrısı) Aromaterapi Merhem Yöntemi: [A'dan Z'ye Aromaterapi Karışımları - 3]
🔒 Ölçü ve hazırlanış abonelere açık.
- Siyatik Sinir Ağrısı Aromaterapi Masaj Yağı Yöntemi: [A'dan Z'ye Aromaterapi Karışımları - 3]
🔒 Ölçü ve hazırlanış abonelere açık.
- Kapsaisin / Kırmızıbiber (Capsicum annuum) Krem Yöntemi: [Tam Şifa]
🔒 Ölçü ve hazırlanış abonelere açık.
- Dulavratotu (Arctium lappa) Kök Dekoksiyon Yöntemi: [Tam Şifa]
🔒 Ölçü ve hazırlanış abonelere açık.
- Kenevir (Cannabis sativa) Ekstre Yöntemi: [A'dan Z'ye Bitki-İlaç Etkileşimleri - 2]
🔒 Ölçü ve hazırlanış abonelere açık.
- Hint Yağı Bileşiği (Dühnü'l-Hindi) Yöntemi: [El-Kanun Fi't-Tıbb 5. Kitap]
🔒 Ölçü ve hazırlanış abonelere açık.
- Yüksek Doz Askorbat (C Vitamini) İnfüzyonu [C Vitamini: İmkansızı Tedavi Etmek]
- Yöntem: İntravenöz infüzyon (damar yolu uygulaması) [C Vitamini: İmkansızı Tedavi Etmek].
🔒 Ölçü ve hazırlanış abonelere açık.
- Koyun Kuyruk Yağı Kürü [Tıbb-ı Nebevi'de Hacamat]
- Yöntem: Isıl işlemle eritme [Tıbb-ı Nebevi'de Hacamat].
🔒 Ölçü ve hazırlanış abonelere açık.
- Defne ve Ardıç Kozalağı Yağlı Karışımı [Tıbb-ı Nebevi'de Hacamat]
- Yöntem: Öğütme, eleme ve yağ ile harmanlama [Tıbb-ı Nebevi'de Hacamat].
🔒 Ölçü ve hazırlanış abonelere açık.
- Kırmızı Biber / Kapsaisin Yakısı ve Krem Preparatı [A'dan Z'ye Bitki-İlaç Etkileşimleri]
- Yöntem: Yumuşak ekstre plasteri (yakı) veya yarı-katı merhem/krem [A'dan Z'ye Bitki-İlaç Etkileşimleri].
🔒 Ölçü ve hazırlanış abonelere açık.
- Gece Çuha Çiçeği Sabit Yağı Kapsülü [A'dan Z'ye Bitki-İlaç Etkileşimleri]
- Yöntem: Soğuk sıkım veya ekstraksiyon sabit yağı [A'dan Z'ye Bitki-İlaç Etkileşimleri].
🔒 Ölçü ve hazırlanış abonelere açık.
- Biberotu Lapa ve Merhemi [Culpeper's Complete Herbal]
- Yöntem: Taze yaprak ezme ve hayvansal yağ ile karıştırma [Culpeper's Complete Herbal].
🔒 Ölçü ve hazırlanış abonelere açık.
- Sarı Kantaron Tohumu İçeceği [Culpeper's Complete Herbal]
- Yöntem: Tohum öğütme ve et suyuna ekleme [Culpeper's Complete Herbal].
🔒 Ölçü ve hazırlanış abonelere açık.
- Usta Otu ve Keçi Ayağı Otu İçeceği / Lapsı [Culpeper's Complete Herbal]
- Yöntem: Alkollü içecekte/şarapta maserasyon veya taze bitki lapası [Culpeper's Complete Herbal].
🔒 Ölçü ve hazırlanış abonelere açık.
- Kırmızı Biber (Capsicum annuum) / Kapsaisin Merhemi ve Flasteri: [Bitkilerin Kanser Tedavisindeki Gücü]
- Yöntem: Merhem / Krem / Flaster (Patch) [Bitkilerin Kanser Tedavisindeki Gücü].
🔒 Ölçü ve hazırlanış abonelere açık.
- Yavşan Otu (Artemisia absinthium) ve Karabaş Otu (Lavandula stoechas) Karışımı: [Tabiat Eczanesi]
- Yöntem: İnfüzyon (Demleme) [Tabiat Eczanesi].
🔒 Ölçü ve hazırlanış abonelere açık.
- Sinirli Ot (Plantago major) Çayı: [Tabiat Eczanesi]
- Yöntem: İnfüzyon (Demleme) [Tabiat Eczanesi].
🔒 Ölçü ve hazırlanış abonelere açık.
- Koyun Kuyruk Yağı: [Tabiat Eczanesi]
- Yöntem: Kavurma / Yağ çıkarma [Tabiat Eczanesi].
🔒 Ölçü ve hazırlanış abonelere açık.
- Dimetilsülfoksit (DMSO): [Hangi Kansere Hangi Bitki]
- Yöntem: Sıvı / Solüsyon haricen sürme [Hangi Kansere Hangi Bitki].
🔒 Ölçü ve hazırlanış abonelere açık.
- Alfa Lipoik Asit: [Bitkilerin Kanser Tedavisindeki Gücü]
- Yöntem: Ağız yoluyla gıda takviyesi veya Krem [Bitkilerin Kanser Tedavisindeki Gücü].
🔒 Ölçü ve hazırlanış abonelere açık.
Uygulama
🔒 Ölçü ve hazırlanış abonelere açık.
Dikkat edilmesi gerekenler
- Sarı Yasemin (Gelsemium sempervirens): Yüksek dozların tehlikeli olabileceği ve çok dikkatli kullanılması gerektiği, fazla doz verilmesi halinde viski veya brendi gibi uyarıcıların etkisini nötralize etmek için kullanıldığı uyarısı yer almaktadır [Resimli Fitoterapi].
- Siyah Mürver (Sambucus nigra): Mürver yemişlerinin içindeki tohumların zehirli olduğu, bu nedenle tohumların çıkarılması ve yemişlerin hafifçe pişirilmeden tüketilmemesi gerektiği vurgulanmaktadır [Şifalı Bitkiler Ansiklopedisi].
- Acı İsveç Otları Kompresi: Deriye pansuman yapılmadan önce cildin mutlaka domuz yağı veya portakal nergisi (aynısafa) kremi ile yağlanması gerektiği, aksi takdirde iksirdeki alkolün cildin yağını alıp yakma ve tahrişe neden olacağı uyarısı yapılmaktadır [Tanrının Eczanesinden Sağlık].
- Çayır Papatyası Maseratı (Bellis perennis): Papatyagiller (Asteraceae) familyası bitkilerine karşı hassasiyeti ve alerjisi olan kişilerin kullanmaması gerektiği; yalnızca haricen uygulanıp dahilen yutulmaması ve çocukların erişemeyeceği yerlerde saklanması gerektiği bildirilmektedir [A'dan Z'ye Tıbbi Yağlar ve Aromatik Sular].
- Aconitine / Tıbbi İlaç Formülasyonları: Geniş cilt yüzeylerine tatbik edildiğinde zehirlenme belirtileri (dilde batma, kol ve bacaklarda karıncalanma, solunum güçlüğü, nabız düşmesi) görülebileceği uyarısı geçmektedir [Tıbbi Formüler İlaç Ansiklopedisi].
- Diğer Yöntemler: İncelenen diğer tarifler için kaynaklarda gebelik, emzirme, çocuk kullanımı veya ilaç etkileşimine dair özel bir uyarı geçmemektedir.
- Gebelik ve Emzirme Uyarısı: Defne (Laurus nobilis) yağının ve yaprağının hamileler tarafından kullanılmaması gerektiği bildirilmektedir [Şifalı Bitki Reçeteleri]. Kenevir (Cannabis sativa) ve türevi ilaçların gebelik ve emzirme döneminde kullanılmaması gerektiği kaydedilmektedir [A'dan Z'ye Bitki-İlaç Etkileşimleri - 2].
- Çocuk Uyarısı: Konsantre aromaterapi uçucu yağ karışımlarının 12 yaşın altındaki çocuklarda ve çocukların bulunduğu ortamlarda kullanılmaması gerektiği vurgulanmaktadır [A'dan Z'ye Aromaterapi Karışımları - 3].
- Zehirlilik ve Toksisite Uyarısı: Nezleotu (Anacyclus pyrethrum) tahriş edici bir etkiye sahip olduğundan dahilen kullanılması sakıncalıdır; içilmesi durumunda şiddetli kusma ve ishale yol açtığı belirtilmektedir [Türkiye'de Bitkiler İle Tedavi].
- Işık Duyarlılığı (Fototoksisite): Bergamot (Citrus bergamia), limon, turunçgil uçucu yağları ile sarı kantaron/koyunkıran (Hypericum perforatum) içeren karışımların cilde uygulanmasının ardından en az 12 ila 24 saat boyunca doğrudan güneş ışığına çıkılmaması gerektiği, aksi halde ciltte lekelenme, tahriş ve dermatit oluşabileceği aktarılmaktadır [A'dan Z'ye Aromaterapi Karışımları - 3].
- Cilt Teması ve Alerji: Kapsaisin içeren kremler uygulandıktan sonra ellerin bol su ile yıkanması ve gözle temasından kaçınılması gerektiği ifade edilmektedir [Tam Şifa]. Hassas ciltlerde uygulamadan önce yama testi yapılması, açık yara, kesik veya akut cilt hastalığı bulunan bölgelere uygulanmaması gerektiği bildirilmektedir [A'dan Z'ye Aromaterapi Karışımları - 3].
- İlaç Etkileşimleri: Kan sulandırıcı (antikoagülan) ilaç kullanan kişilerin sarı kantaron, kenevir veya yüksek dozda uçucu yağ içeren reçeteleri kullanmamaları gerektiği kaydedilmektedir [A'dan Z'ye Bitki-İlaç Etkileşimleri - 2, A'dan Z'ye Aromaterapi Karışımları - 3].
- Süre Sınırı: Aromaterapi karışımlarının aralıksız kullanım süresinin genellikle 1 ila 4 hafta ile sınırlandırılması, şikayetlerin devam etmesi durumunda hekime başvurulması gerektiği hatırlatılmaktadır [A'dan Z'ye Aromaterapi Karışımları - 3].
- Özel Sağlık Koşulları: Sara (epilepsi), kanser, karaciğer hasarı, yüksek tansiyon, ciddi kalp yetmezliği ve solunum rahatsızlığı (astım, KOAH) olan kişilerin uçucu yağ karışımlarını kullanmamaları gerektiği belirtilmektedir [A'dan Z'ye Aromaterapi Karışımları - 3].
- Kırmızı Biber (Capsicum annuum L.) Uygulamaları: Kapsaisin içeren ürünlerin kesik, yaralı ya da egzamalı cilde uygulanmaması gerektiği; mukozal membranlarda şiddetli irrite edici etki gösterdiği belirtilmektedir. Güvenlik ve etkinlik verileri yetersiz olduğu için 18 yaşın altındaki bireylerde kullanımı önerilmemektedir [A'dan Z'ye Bitki-İlaç Etkileşimleri].
- Gece Çuha Çiçeği (Oenothera biennis L.) Yağı: Antiplatelet (kan pıhtılaşmasını önleyici) ilaçlarla aditif etkileşime girerek kanama süresini uzatabileceği uyarısı yapılmaktadır. Fenotiazin kullanan şizofreni hastalarında nöbet oluşturabildiği için epilepsi vakalarında dikkatli olunması gerektiği bildirilmektedir [A'dan Z'ye Bitki-İlaç Etkileşimleri].
- Sarı Kantaron (Hypericum perforatum): İçeriğindeki hiperisin nedeniyle açık tenli bireylerde ışık duyarlılığına (foto-dermatit) yol açabileceği ve karaciğerdeki Cytochrome P450 enzim sistemini indükleyerek sentetik ilaçların etkinliğini değiştirebileceği kaydedilmektedir [Culpeper's Complete Herbal].
- Usta Otu (Peucedanum ostruthium): İhtiva ettiği furokumarinler nedeniyle cildin güneş ışığına maruz kalması durumunda şiddetli temas dermatitine ve foto-dermatite sebep olabildiği, kan sulandırıcı kullanan kişilerin bu bitkiden kaçınması gerektiği vurgulanmaktadır [Culpeper's Complete Herbal].
- Biberotu (Lepidium latifolium): Cilt üzerindeki yakıcı etkisi sebebiyle tutuma süresi sınırı bulunmaktadır; erkeklerde 4 saatten, kadınlarda 2 saatten fazla ciltte bekletilmemesi gerektiği belirtilmektedir [Culpeper's Complete Herbal].
- Parenteral Askorbat (C Vitamini): Yüksek doz damar içi C vitamini uygulamalarının hekim kontrolünde gerçekleştirilmesi gerektiği bildirilmektedir [C Vitamini: İmkansızı Tedavi Etmek].
- Kırmızı Biber (Capsicum annuum) / Kapsaisin: Kapsaisinin gözlere, ağız ve burun mukozasına kesinlikle temas ettirilmemesi gerektiği, aksi halde şiddetli ağrı, yanma ve sulanmaya yol açtığı belirtilmektedir [Bitkilerin Kanser Tedavisindeki Gücü]. Cilt uygulamalarında alerjik reaksiyon ve yanma görülebileceği için uygulama sırasında eldiven giyilmesi önerilmektedir [Bitkilerin Kanser Tedavisindeki Gücü]. Ağız yoluyla aşırı alındığında ishal, makatta yanma, mide yanması/reflü ve nadiren böbrek hasarına yol açabileceği aktarılmaktadır [Bitkilerin Kanser Tedavisindeki Gücü]. Kan sulandırıcı ilaç alanlarda kanama riskini, şeker düşürücü ilaç alanlarda hipoglisemi riskini artırabilir; cerrahi operasyonlardan 1-2 hafta önce kullanımı bırakılmalıdır [Bitkilerin Kanser Tedavisindeki Gücü]. Çocuklar, hamileler ve emzirenler için 10 yaş üzerinde kullanımının güvenli kabul edildiği aktarılmaktadır [Bitkilerin Kanser Tedavisindeki Gücü].
- Yavşan Otu (Artemisia absinthium) ve Karabaş Otu (Lavandula stoechas) Karışımı: Kaynaklarda bu tarif için özel bir uyarı geçmemektedir [Tabiat Eczanesi].
- Sinirli Ot (Plantago major): Sinirli ot yaprağının tansiyonu hafif yükseltici etkisi bulunduğu bildirilmektedir [Tabiat Eczanesi]. Gebelik, emzirme, çocuk veya süre sınırı hususunda kaynaklarda özel bir uyarı geçmemektedir [Tabiat Eczanesi].
- Koyun Kuyruk Yağı: Kaynaklarda özel bir uyarı geçmemektedir [Tabiat Eczanesi].
- Dimetilsülfoksit (DMSO): Cilde uygulandığında ağızda sarımsak benzeri tat hissine, ciltte kızarıklık, kaşıntı, uyuşma, idrarda renk değişikliği, tansiyon düşüklüğü ve sinirliliğe yol açabileceği belirtilmektedir [Hangi Kansere Hangi Bitki]. Pıhtılaşmayı engelleyen ilaçlar, steroidler, anestezikler ve tansiyon düşürücülerin etkisini artırabilir [Hangi Kansere Hangi Bitki]. Cisplatin isimli ilaç ile birleşerek bu ilacın etkisini ve yan etkisini azaltır, birlikte kullanılmamalıdır [Hangi Kansere Hangi Bitki]. Hamilelerin kullanmaması gerektiği önemle vurgulanmaktadır [Hangi Kansere Hangi Bitki].
- Alfa Lipoik Asit: Az sayıda kişide bulantı, kızarıklık ve kaşıntı görülebileceği aktarılmaktadır [Bitkilerin Kanser Tedavisindeki Gücü]. Yüksek dozlarda karaciğer testlerini etkileyebileceği ve oksidasyona neden olabileceği bildirilmektedir [Bitkilerin Kanser Tedavisindeki Gücü]. Çocuklar, hamileler ve emziren kadınlarda yeterli klinik veri olmadığından doktor önerisi olmadan kullanılmamalıdır [Bitkilerin Kanser Tedavisindeki Gücü]. Tansiyon ve şeker düşürücü ilaçların yan etkilerini artırabileceği için dikkat edilmelidir [Bitkilerin Kanser Tedavisindeki Gücü].
Kaynaklarda öne çıkan bitkiler
- Coca (Erythroxylum novogranatense var. novogranatense) — 8 kaynak, 1 kitap
- Amerikan Hellebore (Veratrum viride) — 3 kaynak, 1 kitap
- Sarı Yasemin (Gelsemium sempervirens) — 7 kaynak, 5 kitap
- Papatya (Matricaria recutita) — 14 kaynak, 10 kitap
- Biber (Kırmızıbiber) (Capsicum annuum) — 5 kaynak, 4 kitap
- Zeytin (Olea europaea) — 24 kaynak, 12 kitap
- Demirhindi (Tamarindus indica) — 3 kaynak, 2 kitap
- patates (Solanum tuberosum) — 5 kaynak, 3 kitap
- İncir (Ficus carica) — 11 kaynak, 7 kitap
- Kaplanboğan (Akonit) (Aconitum napellus) — 3 kaynak, 2 kitap
- Kantaron (Hypericum perforatum) — 8 kaynak, 6 kitap
- Fasulye (Phaseolus vulgaris subsp. var. vulgaris) — 6 kaynak, 6 kitap