Ses kısıklığı

Hoarseness

Nedir, neden olur

Nedir

Ses kısıklığı; gırtlak, boğaz veya ses tellerinin etkilenmesi sonucu sesin kalitesinde, tonunda ve yüksekliğinde meydana gelen bozulma olarak tanımlanmaktadır [1, 2]. Bu durumda ses boğuk, pürüzlü, çatallı veya hırıltılı çıkabilmektedir [2]. Sesin tamamen kaybolması durumu ise kaynaklarda afoni olarak adlandırılmaktadır [1, 2].

Neden olur

Kaynaklarda ses kısıklığına yol açan başlıca etkenler arasında akut larenjit gibi üst solunum yolu enfeksiyonları [1, 2], yüksek sesle bağırmak veya uzun süre konuşmak gibi sesin aşırı kullanımı [1, 2] yer almaktadır. Sigara dumanı, alkol, kimyasal gazlar, tozlu hava ve tahriş edici maddeler boğaz dokusunu etkileyebilmektedir [1-3]. Ayrıca mide asidinin boğaza ulaşması (reflü) [2, 3], ses teli nodül veya polipleri, guatr, sinirsel felçler ve gırtlak bölgesindeki tümörler de nedenler arasında bildirilmektedir [2].

Nasıl seyreder

Tablo genellikle sesin incelmesi, kalınlaşması veya pürüzlenmesi ile başlar; seste çatallaşma ve fısıltı seviyesine düşme görülebilir [2]. Akut süreçlerde boğazda kuruluk, yanma, gıcık hissi, öksürük ve hafif ağrı şikâyete eşlik edebilmektedir [1-3]. Sesin dinlendirilmesi ve tahriş edici etkenlerin uzaklaştırılmasıyla akut vakalar sıklıkla kısa sürede düzelme eğilimi gösterir [1, 2]. Neden ortadan kalkmadığında ise şikâyet kronikleşerek uzun süre devam edebilir [2, 3].

Ne zaman hekime gidilmeli

Kaynaklarda, iki haftadan uzun süren ve belirgin bir nedene bağlanamayan ses kısıklıklarında KBB uzmanına başvurulması gerektiği belirtilmektedir [1, 2]. Ses kısıklığına solunum güçlüğü, yutma zorluğu, boyunda şişlik veya kitle, yüksek ateş, geçmeyen ağrı ve kanlı tükürük gibi belirtiler eşlik ediyorsa ertelemeden tıbbi değerlendirme yapılmalıdır [1-3].

Geleneksel yaklaşım

Geleneksel fitoterapi kaynaklarında bu şikâyete genel yaklaşım, öncelikle ses tellerini dinlendirmek (konuşmamak) ve boğazı nemli tutmak esasına dayanmaktadır [1, 2, 4]. İncelenen kaynaklarda; gırtlak ve boğaz bölgesindeki tahrişi yatıştırmak, dokuları yumuşatmak ve yangıyı hafifletmek amacıyla ılık gargaralar, buğu soluma yöntemleri ve boyun kompreslerinin değerlendirildiği geçmektedir [1, 2, 4, 5]. Ayrıca ses tellerini kuruluğa karşı korumak için ılık nemlendirici sıvıların ve yumuşatıcı doğal maddelerin kullanımına odaklanıldığı aktarılmaktadır [1, 2, 5].

Derlemenin özeti

Ses kısıklığı için 69 hazırlık derlenmiştir. Gargaralar ve demlemeler başı çeker; meyan kökü, keten tohumu, kereviz, soğan, üzüm, badem, turp ve lahana en sık geçen malzemelerdir. Ev hazırlıkları bu başlıkta özellikle kalabalıktır: sütlü kereviz kökü, lahana suyu–yumurta sarısı kürü, limon–bal gargarası, zerdeçallı sıcak süt; hatmi, zufa otu ve venüssaçı demlemeleri de kayıtlıdır. Uyarılar: bal bir yaşın altındaki bebeklere verilmez, ses dinlendirilmelidir, alkol ve sigara kısıklığı artırır. Ses kısıklığı iki haftadan uzun sürerse kulak burun boğaz hekimine başvurulmalıdır.