Sedef hastalığı

Psoriasis

Nedir, neden olur

Nedir

Sedef hastalığı (psoriasis), bulaşıcı olmayan, kronik ve uzun süreli seyreden bir deri rahatsızlığıdır [1-4]. Normal şartlarda bulaşıcı organizmaları hedef alması gereken bağışıklık sisteminin, bu durumda kendi deri hücrelerine odaklanarak saldırdığı kaynaklarda geçmektedir [1]. Bu süreçte bağışıklık sisteminin anormal çalışması nedeniyle deri hücrelerinin normalden çok daha hızlı yenilendiği ve olgunlaştığı belirtilmektedir [1, 5, 6]. Hızla çoğalan bu hücrelerin vücuttan ayrılacak zaman bulamayarak üst üste birikmesi sonucu ciltte gümüş renginde pullarla kaplı, kızarık ve deriden kabarık karakteristik plaklar oluşmaktadır [1, 2, 5, 6].

Neden olur

Hastalığın altında yatan kesin neden tam olarak belirlenememiş olsa da genetik faktörler ile bağışıklık sistemindeki düzensizliklerin ortak rol oynadığı düşünülmektedir [1, 3, 6]. Ciltte meydana gelen fiziksel travmalar (kesikler, kaşıma veya ağır güneş yanıkları), streptokok türü bakterilerin yol açtığı boğaz ve cilt enfeksiyonları ile diğer otoimmün rahatsızlıklar atakları başlatabilmektedir [1, 6]. Ayrıca soğuk ve kuru iklim şartları, yoğun psikolojik stres, ani şoklar, sigara kullanımı veya alkol tüketimi gibi faktörlerin de hastalığın tetiklenmesinde önemli rol oynadığı kaynaklarda belirtilmektedir [1, 3, 6].

Nasıl seyreder

Sedef hastalığı, genellikle haftalar veya aylar süren alevllenme dönemleri ve ardından gelen hafifleme veya yatışma dönemleriyle döngüsel bir seyir izler [1, 3, 4]. Belirtiler sıklıkla dizler, dirsekler, saçlı deri, bel bölgesi ve tırnaklar gibi alanlarda lezyonlar şeklinde kendini gösterir [3, 6, 7]. Bazı hastalarda bu durum sadece ciltle sınırlı kalmayıp tırnaklarda kalınlaşma, renk değişimi ve çukurcuklara yol açabilmekte; hatta eklemlerde ağrı, şişlik ve sabah katılığı ile karakterize "psoriatik artrit" tablosuna dönüşebilmektedir [3, 4].

Ne zaman hekime gidilmeli

Cilt plaklarında meydana gelen döküntülerin şiddeti ve yaygınlığı kontrol edilemeyecek şekilde artıyorsa hekime başvurulmalıdır [4, 8]. Özellikle eklem bölgelerinde ağrı, hassasiyet, hareket kısıtlılığı gibi yeni şikayetler gelişmesi durumunda tıbbi destek alınması gerektiği kaynaklarda geçmektedir [3, 4]. Ayrıca uzun süreli tedaviye rağmen iyileşmeyen durumlarda, benzer diğer cilt hastalıklarının ayırıcı tanısının yapılması ve sürecin güvenle yönetilmesi için uzman kontrolünün önemi vurgulanmaktadır [3, 9].

Geleneksel yaklaşım

Geleneksel fitoterapi ve tıp kaynaklarında, sedef şikayetlerine karşı sadece yüzeysel ve bölgesel müdahaleler yapmak yerine vücudu bir bütün olarak ele alan sistemik yaklaşımlar önerilmektedir [10, 11]. Bu doğrultuda karaciğerin detoks kapasitesinin desteklenmesi, sindirim sisteminin düzenlenmesi ve biriken metabolik atıkların vücuttan uzaklaştırılmasının hastalığın yönetilmesinde temel faktörler olduğu kaynaklarda geçmektedir [5, 10-12]. Ayrıca beslenmenin düzenlenmesi ve zihinsel stres faktörlerinden arınılması da geleneksel yaklaşımın önemli bir parçasını oluşturmaktadır [9, 10].

Derlemenin özeti

Sedef hastalığı için 47 hazırlık derlenmiştir; yağ karışımları açık ara öndedir, onu merhemler ve aromatik banyo katkıları izler. Derlemenin iki ayağı vardır: dıştan uygulanan aromaterapi karışımları (papatya, lavanta, bergamot, çay ağacı, jojoba, hindistan cevizi ve kırlangıçotu temelli) ile içten alınan kan temizleyici çaylar (dulavratotu kökü, şahtere, saparna, gotu kola). Ardıç katranı ve vazelin temelli merhemler birden çok kaynakta farklı oranlarla tekrar eder ve bu başlığın en karakteristik reçetesidir. Uyarılar derlemenin tamamı içinde en ayrıntılı olanıdır çünkü tarifler karışım numaralarıyla kayıtlı ve her birinin kısıtı ayrı belirtilmiştir: kan sulandırıcı ilaç kullananlar, sara ve şizofreni öyküsü olanlar, kanser ve karaciğer hastaları, kalp glikoziti ile kortikosteroid kullananlar için belirli karışımlar sakıncalı bulunmuştur. Bunlara turunçgil uçucu yağlarında ışık duyarlılığı, çocuk yaş sınırları, gebelik kısıtları, bir karışımda bir haftalık süre sınırı ve tüm karışımlarda yama testi şartı eklenir.