Sara

Epilepsy

Nedir, neden olur

Nedir

Sara, tıp dilinde epilepsi, halk arasında ise "tutarık" veya "düşme hastalığı" olarak bilinen yaygın bir sinir sistemi rahatsızlığıdır [1]. Tıbbi kaynaklarda bu durum, beyindeki sinir hücrelerinin (nöronların) normal elektriksel aktivitesinin geçici olarak bozulması ve aşırı, kontrolsüz yük deşarjlarının ortaya çıkması şeklinde tanımlanmaktadır [2, 3]. Bu durumun, beyindeki mesaj iletiminin geçici olarak kesintiye uğramasına ya da karışmasına neden olduğu belirtilmektedir [3].

Neden olur

Kaynaklarda nöbetleri tetikleyen birçok farklı faktörün bulunduğu ifade edilmektedir. Beyin tümörleri, damarsal tıkanıklıklar, kanamalar, menenjit gibi enfeksiyonlar, kafa travmaları ve doğuştan gelen yapısal veya genetik bozukluklar bu nedenler arasında gösterilmektedir [2]. Ayrıca aşırı uykusuzluk, yoğun stres, yanıp sönen ışıklı uyaranlar (televizyon, telefon ekranları), mineral dengesizlikleri ve bazı hormonal rahatsızlıkların da nöbetlerin ortaya çıkmasını kolaylaştırabildiği belirtilmektedir [2].

Nasıl seyreder

Rahatsızlığın, kişiden kişiye çok farklı şekillerde seyredebildiği aktarılmaktadır. Nöbet öncesinde "aura" adı verilen; garip kokular duyma, ışık parlamaları, kulak çınlaması veya anlamsız bir korku hissi gibi ön belirtilerin yaşanabildiği belirtilmektedir [1-3]. Nöbetlerin, hafif bir boş bakma ve kısa süreli dalgınlıkla (petit mal) sınırlı kalabildiği gibi; bilincin tamamen yitirilerek yere düşme, vücutta şiddetli kasılma ve çırpınmalar, ağızdan köpük gelmesi ve dilin ısırılması gibi klasik (grand mal) krizler şeklinde de seyredebileceği ifade edilmektedir [1, 2]. Nöbet sonrasında ise genellikle zihin karışıklığı, sersemlik ve yoğun yorgunluk hissinin eşlik ettiği kaydedilmektedir [4].

Ne zaman hekime gidilmeli

İlk kez nöbet geçirilmesi durumunda vakit kaybetmeden tıbbi bir değerlendirmeye başvurulması gerektiği vurgulanmaktadır. Bunun yanı sıra, nöbetlerin bilincin açılmasına fırsat kalmadan üst üste tekrarlaması veya beş dakikadan uzun sürmesi (status epileptikus), hastanın nefes almakta güçlük çekmesi, hamilelik durumu ya da nöbet sırasında düşmeye bağlı ciddi bir yaralanma meydana gelmesi gibi acil tablolarda derhal profesyonel hekim desteğine başvurulması gerektiği bildirilmektedir [1, 4].

Geleneksel yaklaşım

Geleneksel fitoterapi ve tıp kaynaklarında sara, çoğunlukla sinir yollarında veya beyin karıncıklarında biriken zararlı sıvıların (balgam veya kara safra gibi hıltların) sebep olduğu tıkanıklıklar ve beynin mizaç bozuklukları ile ilişkilendirilmektedir [5-7]. Bu kaynaklarda geleneksel yaklaşımın; vücuttaki tıkanıklıkları açarak toksik maddeleri temizlemeyi (tenkiye), sinir sistemini yatıştırıcı uygulamaları ve vücudun genel mizaç dengesini yeniden kurmayı amaçlayan yöntemleri kapsadığı belirtilmektedir [8-10].

Derlemenin özeti

Sara için 72 hazırlık derlenmiştir; toz terkipler öndedir, bunları dekoksiyonlar, yağlar ve koklama karışımları izler. Derlemenin ağırlığı tarihsel metinlerdedir: şakayık, kunduzhayası, ada soğanı (Drimia maritima), sedef otu (Ruta graveolens), ökseotu, sinirli ot, beşparmakotu, küsküt ve titrek kavak reçinesi gibi droglar klasik terkiplerde geçer. Bu başlık, derlemenin tamamı içinde en dikkatli okunması gereken bölümlerden biridir: sara ilaç tedavisiyle kontrol altına alınan ciddi bir nörolojik hastalıktır ve bitkisel yöntemler tedavinin yerine geçmez. Uyarılar bu gerçeği yansıtır ve büyük kısmı tersine yöndedir — yani hangi drogların sara hastalarında kullanılmaması gerektiğini anlatır: kereviz meyvesi uçucu yağı, adaçayı preparatları, hodan yağı ve eşekotu yağının nöbet eşiğini düşürebilmesi, çarkıfeleğin antiepileptik ilaçlarla etkileşimi kaydedilmiştir. Sarı yaseminin (Gelsemium) ileri derecede zehirliliği ile ani gürültü, aşırı sıcak-soğuk ve uykusuzluktan kaçınma gibi yaşam tarzı notları diğer maddelerdir.