Romatoid artrit

Nedir, neden olur

Nedir

Romatoid artrit (iltihaplı eklem romatizması), bağışıklık sisteminin eklem zarına ve dokulara saldırmasıyla ortaya çıkan, kronik ve enflamatuvar (iltihaplı) bir sistemik hastalık olarak tanımlanmaktadır [1-4]. Özellikle el bileği ve parmaklar gibi küçük eklemleri simetrik (karşılıklı) olarak tutmakla birlikte; diz, dirsek, omuz gibi büyük eklemleri ve iç organları da etkileyebilmektedir [1, 4-7]. Eklemlerde şiddetli ağrı, şişlik, kızarıklık ve zamanla kalıcı deformasyona yol açabilen en yaygın iltihaplı romatizma türlerinden biri olarak kaynaklarda yer almaktadır [1, 2, 5].

Neden olur

Hastalığın kesin nedeni tam olarak bilinmemekle birlikte; genetik yatkınlık, bağışıklık sistemi bozuklukları, geçirilmiş enfeksiyonlar ve çevresel faktörler ana etkenler arasında gösterilmektedir [1, 8-10]. Bunların yanı sıra büyük üzüntü, yoğun stres ve mizaca uygun olmayan beslenme tarzının da hastalığın ortaya çıkışını veya alevlenmesini tetikleyebileceği kaynaklarda belirtilmektedir [1, 10, 11]. Bazı yaklaşımlarda ise vücutta biriken metabolik atıkların veya patojen süreçlerin eklem dokularında iltihaplanmayı başlatabildiği ifade edilmektedir [11-13].

Nasıl seyreder

Hastalık, alevlenme (aktif) ve yatışma dönemleriyle müzmin bir seyir izlemektedir [1, 10]. Tipik olarak sabahları saatlerce sürebilen eklem sertliği (sabah tutukluğu) ve küçük eklemlerde simetrik şişliklerle kendini gösterir [1, 4, 7, 14]. Ağrılar geceleri artış gösterebilir; zamanla eklem kıkırdağında ve kemiklerde harabiyet oluşarak biçim bozukluklarına (kuğu boynu, düğme iliği deformiteleri) yol açabilmektedir [1, 4, 5, 10]. Ayrıca ateş, halsizlik ve yorgunluk gibi genel belirtiler de sürece eşlik edebilmektedir [4, 14].

Ne zaman hekime gidilmeli

Eklemlerde aniden gelişen veya uzun süre geçmeyen şiddetli ağrı, şişlik, kızarıklık ve hareket kısıtlılığı fark edildiğinde zaman kaybetmeden bir hekime başvurulmalıdır [1, 4, 7, 15]. Özellikle sabahları bir saatten uzun süren eklem sertliği varlığında ve eklem şikayetlerine yüksek ateş, halsizlik veya döküntü eklendiğinde tıbbi değerlendirme şarttır [4, 7, 14]. Kaynaklarda, erken teşhis ve uzman kontrolünde yürütülen tedavinin eklem harabiyetini ve kalıcı sakatlıkları önlemede kritik role sahip olduğu vurgulanmaktadır [1, 4].

Geleneksel yaklaşım

Fitoterapi ve geleneksel tıp kaynaklarında iltihaplı romatizmaya genel yaklaşım; iltihabı baskılamak, doku harabiyetini yavaşlatmak ve ağrıyı hafifleterek hastanın yaşam kalitesini artırmak üzerine kuruludur [1, 7, 16]. Bu doğrultuda kaynaklarda, iltihabı tetikleyen gıdalardan uzak durulması, beslenme düzenlemeleri yapılması, haricen uygulanan rahatlatıcı kompresler ve hacamat veya sülük gibi destekleyici yöntemlerden yararlanılabileceği aktarılmaktadır [1, 7, 17, 18].

Derlemenin özeti

Romatoid artrit için 45 hazırlık derlenmiştir. Haricî uygulamalar geniş bir kümedir: zencefil kompresi, öküzgözü çiçeği sargısı, kapsaisin kremi, aromaterapi kompresleri, banyolar ve acı kavun kompresi; içten kullanılanlarda zerdeçal, söğüt kabuğu, defne yaprağı çayı, kedi pençesi, kuşburnu kökü ve ananas bromelini öne çıkar. Gayak ağacı (Guaiacum) kaynatması eski bir İngiliz kaynağından eklenmiştir. Uyarılar: söğüt kabuğu, zencefil ve zerdeçal mide ülserinde ve kan sulandırıcılarla dikkat ister; kapsaisin gözle temas ettirilmez; kurtboğan otu ölümcül zehirlidir. Romatoid artrit romatoloji tedavisi gerektirir; bu bilgiler onun yanında okunmalıdır.