Prostat

BPH

Nedir, neden olur

Nedir

Prostat, erkek üreme sisteminin bir parçası olan, mesanenin hemen altında yer alan ve idrar yolunu (üretra) bir halka gibi çevreleyen ceviz büyüklüğünde bir salgı bezidir [1-3]. Erkeklerde yaşın ilerlemesiyle birlikte bu bezin iyi huylu bir şekilde büyümesi durumu tıp dünyasında Benign Prostat Hiperplazisi (BPH) olarak adlandırılır [1]. Büyüyen bu doku, içerisinden geçen idrar kanalını sıkıştırarak idrar akışını ve boşaltım sisteminin işleyişini fiziksel olarak zorlaştırabilmektedir [1, 4].

Neden olur

İyicil prostat büyümesinin gelişim sürecinin temelinde yaşlanma ve hormonal değişimlerin yattığı belirtilmektedir [4]. Vücuttaki testosteron hormonunun, "5-alfa-redüktaz" adı verilen bir enzim aracılığıyla daha güçlü bir form olan dihidrotestosterona (DHT) dönüşmesi ve bu hormonun prostat hücrelerinin büyümesini tetiklemesi ana etken olarak kabul edilir [4, 5]. Bazı bütüncül sağlık kaynaklarında ise çevresel toksinlerin, kimyasalların ve hatalı beslenme alışkanlıklarının da bu süreci olumsuz etkileyebileceği yönünde değerlendirmeler yer almaktadır [6, 7].

Nasıl seyreder

Prostatın idrar yoluna baskı yapmasıyla birlikte idrar yapmada güçlük, sık sık ve ani idrara çıkma isteği, özellikle geceleri uykudan uyanarak idrar yapma (noktüri) gibi belirtiler görülmektedir [1, 4]. İdrarın kesik kesik veya damla damla gelmesi, mesanenin tam olarak boşalamadığı hissi ve idrar akış hızında azalma sıklıkla bu duruma eşlik eder [2, 4]. İdrarın tam boşaltılamaması zamanla idrar yolu enfeksiyonlarına veya idrar torbasında birikime yol açabilir [1, 4].

Ne zaman hekime gidilmeli

Belirtilerin ilk ortaya çıktığı andan itibaren, şikâyetlerin altındaki nedenin (BPH, prostat iltihabı veya prostat kanseri) kesin olarak teşhis edilmesi için mutlaka bir üroloji uzmanına başvurulmalıdır [4, 8]. Özellikle idrar yaparken şiddetli ağrı veya yanma hissi oluşması, idrarda kan görülmesi, yüksek ateş, idrarın tamamen tıkanarak yapılamaması ve buna bağlı olarak alt karın bölgesinde ağrılı şişliklerin gelişmesi durumunda zaman kaybetmeden acil tıbbi yardım alınması gerektiği kaynaklarda önemle vurgulanmaktadır [1, 4, 9, 10].

Geleneksel yaklaşım

Fitoterapi kaynaklarında, iyi huylu prostat büyümesine karşı geleneksel olarak idrar akışını rahatlatıcı (diüretik), prostat dokusundaki iltihabı azaltıcı ve dihidrotestosteron (DHT) sentezini baskılayıcı doğal çözümler üzerinde durulmaktadır [5, 8, 11]. Bitkisel takviyelerin, özellikle idrar sıklığı ve zorluğu gibi yaşam kalitesini düşüren üriner şikâyetlerin hafifletilmesinde hekim kontrolünde yardımcı birer kür olarak kullanılabileceği kaynaklarda geçmektedir [1, 8, 12].

Derlemenin özeti

Prostat için 57 hazırlık derlenmiştir; dekoksiyon çayları açık ara öndedir, bunları yağ karışımları ve tek tük dıştan uygulamalar izler. Derlemenin merkezinde birkaç iyi bilinen drog vardır: ısırgan kökü (Urtica dioica), kabak çekirdeği (Cucurbita pepo), cüce palmiye (Serenoa repens), afrika eriği (Pygeum africanum / Prunus africana) ve küçük çiçekli yakıotu (Epilobium parviflorum); yanlarında mısır püskülü, atkuyruğu, maydanoz kökü, kereviz, ayıüzümü, mürver çiçeği ve huş ağacı yaprağı yer alır. Hacamat ve sülük uygulamaları ayrı bir küme oluşturur. Uyarılar en çok cüce palmiye için ayrıntılandırılmıştır: gebelerin kullanmaması, etken maddelerinin suda çözünmediği için çay biçiminin uygun olmaması, kan sulandırıcı ilaç kullananlarda hekim danışmanlığı, hormon tedavisi görenlerde ve östrojene duyarlı durumlarda kısıt ile sindirim sistemi yan etkileri sayılır. Atkuyruğunda potasyum kaybı nedeniyle süre sınırı ve öğütülmüş keten tohumunun bekletilmeden taze tüketilmesi diğer kayıtlardır.