Parkinson

Nedir, neden olur

Nedir

Parkinson hastalığı (titremeli felç), beynin orta kısmında yer alan ve hareketlerin akıcı, koordineli şekilde yapılmasını sağlayan dopamin üreten sinir hücrelerinin zamanla azalması veya harabiyete uğraması sonucu gelişen, sinsi seyirli ve ilerleyici nörodejeneratif bir beyin rahatsızlığıdır [1]. İnsan vücudundaki motor fonksiyonların ve kas kontrolünün bozulmasına yol açan bu durum, kronik seyrederek bireyin günlük yaşam aktivitelerini ve bağımsız hareket kabiliyetini doğrudan olumsuz etkilemektedir [1, 2].

Neden olur

Hastalığın kökeninde yatan temel mekanizma beyinde dopamin üreten hücrelerin kaybı olsa da buna neyin yol açtığı kesin olarak gösterilememiştir [1]. Literatürde genetik yatkınlık ve çevresel etkenlerin etkileşimi en güçlü neden olarak kabul edilmektedir [1]. İleri yaş, ailede benzer hastalık öyküsünün bulunması, erkek cinsiyet, geçirilmiş beyin enfeksiyonları (menenjit gibi), damar tıkanıklıkları, beyin tümörleri ile zirai ilaçlar (pestisitler) ve ağır kimyasal maddelere uzun süreli maruziyet başlıca risk faktörleri arasında sayılmaktadır [1, 3].

Nasıl seyreder

Hastalık belirtileri genellikle tek taraflı ve sinsi bir biçimde başlar, yıllar içinde kademeli olarak ilerler [1]. Klinik tabloda en sık rastlanan ilk bulgu, dinlenme halindeyken ellerde veya parmaklarda ortaya çıkan ritmik "para sayma" tarzındaki titremelerdir (tremor) [1, 2]. Zamanla vücut hareketlerinde genel bir yavaşlama (bradikinezi), kaslarda sertleşme ve direnç, ayakta dururken denge bozuklukları, öne eğik duruş ile reflekslerde azalma gelişir [1, 2]. İleri evrelerde ise donuk yüz ifadesi, yutma güçlüğü, konuşmada peltekleşme, küçük adımlarla yürüme, kabızlık ve duygu durum bozuklukları sürece eklenebilmektedir [1, 2].

Ne zaman hekime gidilmeli

Sakin duruş anında ellerde, çenede veya bacaklarda belirgin titremeler fark edildiğinde ya da yürüme esnasında kolların doğal ritminde sallanmadığı ve adımların küçüldüğü görüldüğünde zaman kaybetmeden uzman bir hekime başvurulmalıdır [1]. Ayrıca günlük basit işleri yaparken kaslarda sertlik ve hareketlerde açıklanamayan yavaşlama hissedildiğinde, sık sık denge kaybedilip düşme tehlikesi atlatıldığında veya ses tonunda kısılma ve el yazısında küçülme başladığında gecikmeksizin profesyonel nörolojik değerlendirme alınması gerekmektedir [1, 2].

Geleneksel yaklaşım

Geleneksel fitoterapi ve hekimlik kaynaklarında Parkinson (titremeli felç), merkezi sinir sisteminin ve beynin beslenmesi, sinir dokularındaki soğukluk ile rutubet dengesizliklerinin giderilmesi ve hücresel düzeyde antioksidan koruma sağlanması çerçevesinde ele alınmaktadır [4-7]. Kaynakların genel yaklaşımı; beyin kan dolaşımını ve doku yenilenmesini desteklemeyi, nöronal yıpranmayı yavaşlatmayı, kas sertliği ile kabızlık gibi ikincil şikâyetleri hafifletmeyi ve hastanın yaşam kalitesini artırmayı hedeflemektedir [1, 3, 6, 8].

🌱 Parkinson şikâyetine yönelik bitkisel etken maddeler, destekleyici fitoterapi profilleri ve formülasyon detayları için diğer veri kaynaklarını incelemeye geçebiliriz.

Derlemenin özeti

Parkinson için 22 hazırlık derlenmiştir. Kadife fasulyesi (Mucuna pruriens) tozu, çarkıfelek ve damiana çayları, banotu yağı ve tozları, üzerlik, yeşil çay, ginkgo ve yapışkanotu çayı kayıtlıdır; masaj, kekik banyosu, acı İsveç otları kompresi ve akupresür ayrı bir kümedir. Kahvenin günde iki fincan içilmesi de bir kaynaktan aktarılmıştır. Bu başlıkta uyarılar özellikle önemlidir: banotu ve güzelavrat otu çok zehirlidir; L-tirozin, B6 vitamini ve 5-HTP gibi takviyeler L-dopa tedavisini bozabilir; bol bakla tüketimi ilaçla birlikte sakıncalı olabilir. Parkinson tedavisi alanlar nöroloğa danışmadan hiçbir takviye başlamamalıdır.