Obezite

Obesity

Nedir, neden olur

Nedir

Kaynaklarda obezite (şişmanlık), besinler yoluyla alınan kalori miktarının harcanan enerjiden fazla olması durumunda vücutta aşırı yağ birikmesiyle karakterize kronik bir durum olarak tanımlanmaktadır [1]. Kişinin kilogram cinsinden ağırlığının, metre cinsinden boyunun karesine bölünmesiyle elde edilen Vücut Kitle İndeksi (VKİ) değerinin 30 ve üzerinde olması obezite, 25-29.9 arasının ise fazla kilolu olarak değerlendirildiği aktarılmaktadır [1-3].

Neden olur

Obezitenin gelişiminde genetik yatkınlık, hareketsiz yaşam tarzı ve yüksek kalorili, işlenmiş, katkı maddeli ya da sentetik gıdaların aşırı tüketimi birincil etkenler olarak gösterilmektedir [1, 4, 5]. Ayrıca stres, psikolojik faktörler, hormonal ve metabolik düzensizlikler (tiroit veya böbrek yetmezliği gibi), gıdaları az çiğneyerek hızlı yeme alışkanlığı ve düzensiz beslenme düzeninin de kilo artışına doğrudan zemin hazırladığı kaynaklarda belirtilmektedir [1, 6-9].

Nasıl seyreder

Kaynaklara göre şişmanlık, yalnızca estetik bir sorun olmayıp pek çok kronik hastalığı beraberinde getiren bir süreçtir [1, 10]. Süreç içinde kalp ve damar rahatsızlıkları, yüksek tansiyon, kolesterol yüksekliği, insülin direnci ve tip-2 diyabet gelişim riski artış göstermektedir [1, 2]. Ayrıca karaciğer yağlanması, safra kesesi taşları, nefes darlığı, uyku apnesi, kas-iskelet sistemi üzerinde yükün artmasıyla fıtık ve kireçlenmeler, kısırlık ve depresyon gibi sorunların da obezitenin seyrine eşlik edebildiği belirtilmektedir [1-3, 8].

Ne zaman hekime gidilmeli

Kilo artışına eşlik eden kronik solunum güçlüğü, eklem ağrıları, tansiyon veya kan şekeri düzensizlikleri geliştiğinde mutlaka hekim kontrolüne başvurulmalıdır [1, 11]. Obezitenin altında yatan tiroit veya böbrek üstü bezi bozukluğu gibi hormonal bir hastalığın şüphesi varlığında veya obezitenin cerrahi/tıbbi tedavi seçenekleri değerlendirilirken de mutlaka uzman bir hekime danışılması gerektiği kaynaklarda önemle vurgulanmaktadır [3, 5, 11].

Geleneksel yaklaşım

Geleneksel fitoterapi ve tıp kaynaklarında obezite; genellikle hatalı beslenme, az çiğneme, mizaç dengesizlikleri (özellikle Kapha dosha artışı) ve sindirim ateşi (agni) yetersizliğiyle ilişkilendirilmektedir [7, 12, 13]. Bu yaklaşımda iyileşme; beslenme alışkanlıklarının düzeltilmesi, çiğnemenin artırılması, oruç veya kontrollü açlık uygulamaları ve hareket yoluyla bedenin ısıtılarak metabolik atıkların (toksinlerin) temizlenmesi esasına dayanmaktadır [8, 9, 13, 14].

Derlemenin özeti

Obezite için 59 hazırlık derlenmiştir; dekoksiyonlar öndedir, bunları yağlar, toz karışımları ve buğular izler. Tarifler büyük ölçüde idrar söktürücü ve müshil etkili droglara dayanır: maydanoz, atkuyruğu, mısır püskülü, ayrık kökü, kiraz sapı, karahindiba, kereviz, sinameki ve akdiken; yanlarında limon-greyfurt kürü, elma sirkesi, yeşil kahve, zencefil ve tarçın gibi metabolizmaya yönelik uygulamalar bulunur. Krom pikolinat, CLA ve L-karnitin gibi modern takviyeler ile hacamat ve su orucu ayrı başlıklar hâlinde kayıtlıdır. Uyarılar bu başlıkta özellikle önemlidir çünkü yöntemlerin çoğu su kaybı üzerinden çalışır: sinamekinin uzun kullanımda bağırsak tembelliği, civanperçeminin uzun kullanımda yan etkileri, kafeinli bitkilerin riski ve şok diyetlerin kas kaybına yol açması ayrı ayrı belirtilir. Kaynaklar ayda belirli bir kilonun üzerinde zayıflamanın bünyeye zarar vereceğini, gebelikte zayıflama kürlerinin uygulanmaması gerektiğini ve bakır sülfat gibi bazı tarihsel zayıflatıcı maddelerin tehlikeli olduğunu kaydeder; meme kanseri öyküsü olanlarda maydanoz kürü kısıtlanmıştır.