Mide ülseri

Ulcer

Nedir, neden olur

Nedir

Peptik ülser; midenin, onikiparmak bağırsağının veya nadiren yemek borusunun iç yüzeyini kaplayan ve asit salgısına karşı dirençli olan koruyucu mukoza tabakasının aşınması sonucu meydana gelen derin yaralardır [1-3]. Halk arasında mide yarası olarak da adlandırılan bu rahatsızlık, koruyucu tabakanın zayıflaması ve mide asidinin dokuya doğrudan nüfuz ederek tahribat yaratmasıyla ortaya çıkmaktadır [3, 4].

Neden olur

Kaynaklarda ülser oluşumunun arkasında pek çok fizyolojik ve çevresel faktörün yattığı belirtilmektedir. En yaygın nedenler arasında Helicobacter pylori adlı bakterinin yol açtığı enfeksiyonlar ile aspirin ve ibuprofen gibi nonsteroid antiinflamatuar ilaçların uzun süreli kontrolsüz kullanımı yer alır [2, 3]. Bunun yanı sıra, mide asidi dengesini bozan yoğun stres, sigara ve alkol tüketimi, kafeinli ve gazlı içecekler ile düzensiz beslenme alışkanlıkları (lokmaları az çiğnemek, geç saatte yemek, aşırı rafine şeker ve tuz tüketimi) mide duvarının direncini kırarak yaralara zemin hazırlar [2-6].

Nasıl seyreder

Ülserin başlangıç safhasında midede ekşime, ağırlık hissi, ağza ekşi su gelmesi, iştah değişiklikleri, tat alma duyusunda zayıflama ve dilde paslanma gibi şikâyetler görülür [3, 5]. Hastalık ilerledikçe, özellikle aç karnına ya da yemeklerden 2-3 saat sonra başlayan ve sırta, kürek kemikleri arasına kadar yayılan şiddetli mide ağrıları başgösterir [3, 5, 7]. İleri safhalarda ise baş dönmesi, soğuk terleme, kahve telvesi görünümünde kanlı kusma ve katran renginde, pis kokulu dışkılama (melena) klinik tabloya eşlik edebilir [2, 3, 5].

Ne zaman hekime gidilmeli

Mide bölgesinde birkaç günden uzun süren veya giderek şiddetlenen ağrılarda mutlaka bir uzmana muayene olunması tavsiye edilmektedir [2, 8]. Özellikle bıçak saplanır tarzda ani gelişen kıvrandırıcı ağrılar, kahve telvesi şeklinde kusma, dışkının katran gibi simsiyah olması, yüksek ateş, hızlı nabız ve baygınlık hissi gibi mide delinmesi veya iç kanama belirtileri gösteren durumlarda hiç vakit kaybetmeden acil şekilde bir hekime başvurulmalıdır [2, 3, 9, 10].

Geleneksel yaklaşım

Fitoterapi ve geleneksel tıp kaynaklarında mide ülserine genel yaklaşım; mide mukoza duvarını kaplayarak asit temasını hafifletecek koruyucu doğal bileşenlerin kullanılması ile mide asidini dengeleyecek sıkı diyet ve perhiz kurallarına dayanmaktadır [11, 12]. Ayrıca, sindirim sisteminin yükünü azaltmak amacıyla az yemek yemek, gıdaları çok çiğnemek ve mideyi yoran stres faktörlerinden uzak durulması gerektiği vurgulanmaktadır [11, 13, 14]. Bu doğrultuda geleneksel literatürde, mukoza bütünlüğünü koruyucu ve doku iyileştirici doğal desteklerin kullanımına odaklanıldığı görülmektedir [11, 15].

Derlemenin özeti

Mide ülseri başlığında 72 hazırlık toplanmıştır; dekoksiyonlar, yağlar ve toz terkipler dengeli biçimde dağılır. Tarifler mukozayı örtme ve onarma fikri etrafında toplanır: taze lahana suyu (Brassica oleracea) ve patates (Solanum tuberosum) neredeyse tüm kaynaklarda tekrar eder; bunlara meyan kökü (Glycyrrhiza glabra), damla sakızı (Pistacia lentiscus), aynısafa (Calendula officinalis), hatmi, keten tohumu ve kudret narı (Momordica charantia) eşlik eder. Klasik tabletler, çoklu bitki çayı formülleri ve modern farmasötik ülser ilaçları aynı derlemede yan yana kayıtlıdır. Uyarılar iki yönde yoğunlaşır: bitkisel taraf (meyan kökünde tansiyon, aloe verada potasyum kaybı, ışgın kökünde süre sınırı, kırlangıçotu ve altınmühürde toksisite, üzerlik otunun ülserde sakıncası) ve ilaç-takviye tarafı (aspirin ile antiinflamatuar ilaçların mide zarına zararı, yüksek doz A vitamininin gebelikte riski, yüksek doz çinkonun bakır dengesini bozması). Kaynaklar bitkisel yöntemleri tıbbi tedavinin yerine değil yanında konumlandırır.