Mide ağrısı

Ache(Stomach)

Nedir, neden olur

Nedir

Mide ağrısı; karnın üst bölgesinde, bazen sırt veya kürek kemiklerinin arasında hissedilen sancı, burulma, yanma veya kramp şeklindeki rahatsızlık hissidir [1, 2]. Kaynaklarda, bu ağrının kendi başına müstakil bir hastalık olmadığı, aksine sindirim sisteminde veya diğer iç organlarda meydana gelen işlevsel bozuklukların önemli bir belirtisi olduğu ifade edilmektedir [1, 3].

Neden olur

Kaynaklara göre mide ağrısının başlıca nedenleri arasında; mide kapasitesinin üzerinde aşırı yemek yemek [4], lokmaları yeterince çiğnemeden hızlıca yutmak [5, 6], birbiriyle uyumsuz besinleri bir arada tüketmek ve özellikle akşam geç saatlerde (saat 21.00’den sonra) yemek yemek yer almaktadır [6, 7]. Ayrıca yoğun stres, sinirsel gerginlikler [8, 9], hareketsizlik [10], aşırı çay, kahve, asitli içecek tüketimi [9, 11], sigara kullanımı [5, 9] ve bazı ağrı kesici ilaçlar ile aspirin kullanımı da mide mukozasını tahriş ederek ağrılara sebebiyet verebilmektedir [11, 12]. Gastrit, reflü ve ülser gibi kronik rahatsızlıklar ile komşu organlardaki (safra kesesi, karaciğer, pankreas) sorunlar da ağrıyı tetikleyen diğer unsurlar olarak kaynaklarda belirtilmektedir [1, 2, 12].

Nasıl seyreder

Mide ağrısı, altında yatan fizyolojik nedene bağlı olarak farklı şekillerde seyreder. Yemek yedikten hemen sonra başlayan ağrılar genellikle mide zafiyeti, gastrit veya onikiparmak bağırsağı sorunlarına işaret ederken; yemekten 2-3 saat sonra başlayan şiddetli ağrılar çoğunlukla mide ülseri seyrine bağlanmaktadır [8, 9]. Ağrıya sıklıkla midede ekşime, şişkinlik, geğirme, bulantı, ağza acı veya ekşi su gelmesi gibi şikâyetler eşlik edebilir [11, 13, 14]. Reflüye bağlı ağrılar özellikle sırtüstü yatıldığında veya öne eğilindiğinde artış göstermektedir [14]. Şiddetli spazmlar dalgalar halinde gelebilir, kimi durumlarda ise ağrıyla birlikte baş dönmesi ve soğuk terleme de görülebilir [9, 11, 15].

Ne zaman hekime gidilmeli

Kaynaklarda, bir iki gün içerisinde geçmeyen tüm karın ve mide ağrılarında mutlaka uzman bir hekime başvurulması gerektiği vurgulanmaktadır [1, 16]. Özellikle ani başlayan, "bıçak saplanır" tarzda kıvrandırıcı ve çok şiddetli ağrılarda [17]; ağza kahve telvesi şeklinde kusma ile kan gelmesi veya dışkının katran gibi simsiyah olması durumunda [9, 11]; ağrıyla birlikte yüksek ateş, nabız artışı, tansiyon düşmesi, sürekli kusma veya nefes darlığı eşlik ettiğinde vakit kaybetmeden acil tıbbi yardım alınması gerektiği önemle ifade edilmektedir [6, 11, 17].

---

Geleneksel yaklaşım

Geleneksel fitoterapi kaynaklarında, mide şikâyetlerinin temelinde genellikle hazımsızlık, hatalı ve aşırı beslenme alışkanlıkları ile sinirsel gerginliklerin yattığı kabul edilmektedir [4, 8, 18]. Bu doğrultuda geleneksel yaklaşım, öncelikle sindirimi kolaylaştıran bir perhiz düzeninin oturtulmasını ve midedeki asit ile gaz birikimini dengeleyecek koruyucu uygulamaları esas almaktadır [14, 18, 19]. Sancılı dönemlerde ise mideyi yormayacak hafif bitkisel çaylar veya ılımlı sindirim kolaylaştırıcı doğal takviyeler ile spazmların dindirilmesi ve mide mukozasının yatıştırılması hedeflenmektedir [20, 21].

Derlemenin özeti

Mide ağrısı başlığında 61 hazırlık derlenmiştir; yağ karışımları ve dekoksiyonlar önde gelir, kompres, lapa ve merhem gibi harici uygulamalar da belirgin bir yer tutar. Tarifler spazm çözücü ve yatıştırıcı droglar etrafında kümelenir: nane (Mentha piperita), papatya (Matricaria recutita), melisa (Melissa officinalis), anason (Pimpinella anisum), kediotu (Valeriana officinalis) ve sarı kantaron (Hypericum perforatum); acı grubu ise pelinotu ile temsil edilir. Karın bölgesine uygulanan aromaterapi masaj yağları, sıcak kompresler ve hamur-neftyağı gibi geleneksel lapalar, içten alınan çaylar kadar sık geçer. Uyarılar hem drog hem de tablo düzeyindedir: eğirotunun (Acorus calamus) toksik ve böbrek üzerinde olumsuz etkileri, sarı kantaronun ışık duyarlılığı ve ilaç etkileşimleri, pelinotunun yüksek dozda sakıncası, saf uçucu yağların cilt tahrişi. Kaynaklar 1-2 günde geçmeyen ağrılarda hekime başvurulmasını; ağrıya nefes darlığı, baygınlık veya benzeri bulgular eşlik ediyorsa acil değerlendirme gerektiğini açıkça belirtir.