Meme kanseri
Kanser başlığının alt başlığı
Nedir, neden olur
Nedir
Meme kanseri, meme dokusunu oluşturan hücrelerin kontrolsüz ve anormal biçimde çoğalmasıyla meydana gelen kötü huylu (habis) bir tümördür [1, 2]. Kaynaklarda, yaş ilerledikçe görülme sıklığı artan ve çoğunlukla kadınları etkileyen bir rahatsızlık olduğu ifade edilmektedir [2]. Hastalık, çevre dokuları istila edebileceği gibi kan veya lenf damarları yoluyla vücudun diğer organlarına da yayılım (metastaz) gösterebilir [1, 3].
Neden olur
Kaynaklarda meme kanserinin oluşumunda birçok risk faktörünün rol oynadığı belirtilmektedir [2]. Kadın cinsiyet, ileri yaş, ailede meme kanseri öyküsü ve genetik mutasyonlar temel riskler arasındadır [2, 4]. Bunun yanı sıra erken yaşta adet görme, geç menopoza girme, uzun süreli hormon ya da doğum kontrol hapı kullanımı, hiç doğum yapmamak, kısa süre emzirmek, obezite, alkol ve sigara kullanımı ile göğüs bölgesine radyasyon maruziyeti risk artıran faktörler olarak aktarılmaktadır [2, 5].
Nasıl seyreder
Süreç genellikle memede ağrısız, sert bir kitlenin veya şişliğin oluşmasıyla başlar [1-3]. İlerleyen dönemlerde meme dokusunda şekil bozukluğu, ciltte çöküntü, kızarıklık veya portakal kabuğu görünümü ile meme başından kanlı akıntı gelmesi gibi bulgular gelişebilir [3]. İleri evrelerde tümör koltuk altı lenf bezlerine ya da kemik, akciğer ve karaciğer gibi organlara yayılarak genel halsizlik, kilo kaybı ve ağrılara yol açabilmektedir [1, 3].
Ne zaman hekime gidilmeli
Memede veya koltuk altında ele gelen yeni bir kitle, boyut/şekil değişikliği ya da meme başında çekilme görüldüğünde vakit kaybetmeden hekime başvurulmalıdır [1, 3, 6]. Kaynaklarda bu tür şikâyetlerin iki haftadan uzun sürmesi durumunda mutlaka uzman muayenesi gerektiği vurgulanmaktadır [7]. Ayrıca 20 yaş üzerindeki kadınların her ay kendi kendini muayene etmesi, 40 yaşından itibaren de yıllık doktor kontrollerine ve mamografi taramalarına katılması önerilmektedir [2].
Geleneksel yaklaşım
Fitoterapi kaynaklarında meme kanserine genel yaklaşım; bağışıklık sistemini güçlendirmek, hücresel hasarı azaltmak ve tıbbi tedavilerin yan etkilerini hafifleterek yaşam kalitesini artırmak üzerine kuruludur [8-10]. Kaynaklarda bitkisel veya tamamlayıcı yöntemlerin tek başına bir tedavi olmadığı, modern tıbbi tedavilerin yanında ve mutlaka uzman bir hekim onayında uygulanması gerektiği altı çizilerek belirtilmektedir [9-11].
Derlemenin özeti
Meme kanseri için 39 hazırlık derlenmiştir; kanser alt başlıklarının en kalabalığıdır. Derleme iki katmanlıdır: bir yanda buğday çimi suyu, aynısefa, çörek otu, zerdeçal, keten tohumu ve sarımsak gibi geleneksel hazırlıklar, öte yanda yeşil çay ekstresi, ökse otu, reishi mantarı, indol-3-karbinol ve yüksek doz C vitamini gibi modern destek ürünleri yer alır. Kırkbaş yumrusu ve porsuk ağacı yaprağı gibi zehirli bitkiler de kaynaklarda geçer. Uyarıların ağırlığı ilaç etkileşimindedir: zerdeçalın bazı kemoterapi ilaçlarıyla, yeşil çay ve sarımsağın kan sulandırıcılarla etkileşimi ayrıca kaydedilmiştir. Bu bilgiler onkoloji tedavisinin yerine değil, hekim bilgisiyle yanında okunmalıdır.
Hazırlanış ve uygulama
Hazırlık biçimleri
- Buğday çimi (Triticum aestivum / Agropyron) Taze Sıkılmış Suyu: [Bitkilerin Kanser Tedavisindeki Gücü] [Hangi Kansere Hangi Bitki]
🔒 Ölçü ve hazırlanış abonelere açık.
- Aynısafa (Calendula officinalis L.) İnfüzyonu ve Kremi: [Bitkilerin Kanser Tedavisindeki Gücü]
🔒 Ölçü ve hazırlanış abonelere açık.
- Yeşil Çay / EGCG (Camellia sinensis L.) Sıvı Ekstrakt Spreyi: [Bitkilerin Kanser Tedavisindeki Gücü]
🔒 Ölçü ve hazırlanış abonelere açık.
- Çörek Otu (Nigella sativa L.) Jeli ve Sabit Yağı: [Hangi Kansere Hangi Bitki]
🔒 Ölçü ve hazırlanış abonelere açık.
- Zerdeçal (Curcuma longa L.) İnfüzyon Çayı ve Standardize Ekstraktı: [Bitkilerin Kanser Tedavisindeki Gücü]
🔒 Ölçü ve hazırlanış abonelere açık.
- Keten Tohumu (Linum usitatissimum / Linum L.) Pidesi / Ekmeği: [Bitkilerin Kanser Tedavisindeki Gücü] [Hangi Kansere Hangi Bitki]
🔒 Ölçü ve hazırlanış abonelere açık.
- Cezayir Menekşesi (Catharanthus roseus L.) İnfüzyonu: [Bitkilerin Kanser Tedavisindeki Gücü] [Hangi Kansere Hangi Bitki]
🔒 Ölçü ve hazırlanış abonelere açık.
- Deve Dikeni (Silybum marianum L.) Kapsül, Tablet ve Tentürü: [Tıbbi Bitkiler Atlası] [Hangi Kansere Hangi Bitki]
🔒 Ölçü ve hazırlanış abonelere açık.
- Ökse Otu (Viscum album L.) Kapsülü ve Enjeksiyonluk Formu: [Tıbbi Bitkiler Atlası] [Bitkilerin Kanser Tedavisindeki Gücü]
🔒 Ölçü ve hazırlanış abonelere açık.
- Sarımsak (Allium sativum L.) Enterik Kaplı Tableti: [Tıbbi Bitkiler Atlası]
🔒 Ölçü ve hazırlanış abonelere açık.
- Sibirya Ginsengi (Eleutherococcus senticosus L.) Sıvı Ekstraktı: [Tam Şifa]
🔒 Ölçü ve hazırlanış abonelere açık.
- Reishi Mantarı (Ganoderma lucidum) Tozu: [Tam Şifa]
🔒 Ölçü ve hazırlanış abonelere açık.
- Indol-3-Karbinol (Brokoli / Lahana türevi bileşik): [Bitkilerin Kanser Tedavisindeki Gücü] [Tam Şifa]
🔒 Ölçü ve hazırlanış abonelere açık.
- Çuha Çiçeği Yağı (Oenothera biennis L. / Evening Primrose) Kapsülü: [Hangi Kansere Hangi Bitki]
🔒 Ölçü ve hazırlanış abonelere açık.
- Sarı Kantaron (Hypericum perforatum L.) ve Hayıt (Vitex agnus-castus L.) Ekstraktı: [Bitkilerin Kanser Tedavisindeki Gücü]
🔒 Ölçü ve hazırlanış abonelere açık.
- Biberiye (Rosmarinus officinalis L.) Cilt Yağı / Ekstraktı: [Hangi Kansere Hangi Bitki]
🔒 Ölçü ve hazırlanış abonelere açık.
- Yüksek Doz C Vitamini (Askorbik Asit) İnfüzyon ve Oral Formülasyonları: [CVitamini İmkansızı Tedavi Etmek]
🔒 Ölçü ve hazırlanış abonelere açık.
- Guarana (Paullinia cupana) Kapsülü: [İyileştiren Bitkiler]
🔒 Ölçü ve hazırlanış abonelere açık.
- Likapa / Yaban Mersini (Vaccinium myrtillus) Alkol Özütü: [İyileştiren Bitkiler]
🔒 Ölçü ve hazırlanış abonelere açık.
- Kırmızı Erik (Prunus domestica) ve Şeftali (Prunus persica) Meyve Özütleri: [İyileştiren Bitkiler]
🔒 Ölçü ve hazırlanış abonelere açık.
- Porsuk Ağacı (Taxus baccata) Yaprak Dekoksiyonu: [Vefalı Dostlarım Şifalı Otlarım]
🔒 Ölçü ve hazırlanış abonelere açık.
- Kırkbaş (Leontice leontopetalum) Yumru Hülasası: [Vefalı Dostlarım Şifalı Otlarım]
🔒 Ölçü ve hazırlanış abonelere açık.
- Anastrozole Farmasötik Tableti: [Tıbbi Formüler İlaç Ansiklopedisi]
🔒 Ölçü ve hazırlanış abonelere açık.
- Tamoxifen Citrate Farmasötik Tableti: [Tıbbi Formüler İlaç Ansiklopedisi]
🔒 Ölçü ve hazırlanış abonelere açık.
- Aminoglutethimide Farmasötik Formu: [Tıbbi Formüler İlaç Ansiklopedisi]
🔒 Ölçü ve hazırlanış abonelere açık.
- Formestane Enjeksiyonluk Formu: [Tıbbi Formüler İlaç Ansiklopedisi]
🔒 Ölçü ve hazırlanış abonelere açık.
- Docetaxel ve Paclitaxel İnfüzyon Çözeltileri: [Tıbbi Formüler İlaç Ansiklopedisi]
🔒 Ölçü ve hazırlanış abonelere açık.
- Geleneksel Şalgam Suyu İçinde Dekoksiyon (Pansuman Suyu) [Tabiat Eczanesi]
- Yöntem: Dekoksiyon (kaynatma / pansuman suyu)
🔒 Ölçü ve hazırlanış abonelere açık.
- Kül ve Zeytinyağı Merhemi [Tabiat Eczanesi]
- Yöntem: Merhem / Krem
🔒 Ölçü ve hazırlanış abonelere açık.
- Kekik ve Isırgan İnfüzyonu (Bitki Çayı) [Tabiat Eczanesi]
- Yöntem: İnfüzyon (demleme çay)
🔒 Ölçü ve hazırlanış abonelere açık.
- Tohum ve Bal Macunu [Tabiat Eczanesi]
- Yöntem: Macun
🔒 Ölçü ve hazırlanış abonelere açık.
- Rendelenmiş Havuç Lapası [Tabiat Eczanesi]
- Yöntem: Lapa
🔒 Ölçü ve hazırlanış abonelere açık.
- Portakal Nergisi Merhemi / Kremi [Tanrının Eczanesinden Sağlık]
- Yöntem: Merhem / Krem
🔒 Ölçü ve hazırlanış abonelere açık.
- Kırkkilit Buhar Kompresi [Tanrının Eczanesinden Sağlık]
- Yöntem: Buhar kompresi
🔒 Ölçü ve hazırlanış abonelere açık.
- Acı İsveç Otları İksiri Kompresi [Tanrının Eczanesinden Sağlık]
- Yöntem: Kompres (pansuman)
🔒 Ölçü ve hazırlanış abonelere açık.
- Tümör ve Kanser Yaraları İçin İnfüzyon Karışımı [Tanrının Eczanesinden Sağlık]
- Yöntem: İnfüzyon (demleme çay)
🔒 Ölçü ve hazırlanış abonelere açık.
- Taze Bitki Yaprak Lapası [Tanrının Eczanesinden Sağlık]
- Yöntem: Lapa
🔒 Ölçü ve hazırlanış abonelere açık.
- Ayurvedik Rasayana Kompleksi (M4 / M5) [Ayurveda Sağlıklı ve Uzun Yaşamın Sırları]
- Yöntem: Oral gıda takviyesi / preparat
🔒 Ölçü ve hazırlanış abonelere açık.
- Koruyucu Besinsel Tüketimler [Tıbbı Nebevide Hacamat]
- Yöntem: Besinsel tüketim
🔒 Ölçü ve hazırlanış abonelere açık.
Uygulama
🔒 Ölçü ve hazırlanış abonelere açık.
Dikkat edilmesi gerekenler
- Buğday çimi (Triticum aestivum / Agropyron) Taze Sıkılmış Suyu: Kullanım sırasında hafif bulantı görülebileceği, ayrıca hijyenik ortamda yetiştirilmediği takdirde mikrop bulaştırma riski taşıdığı belirtilmektedir [Hangi Kansere Hangi Bitki].
- Aynısafa (Calendula officinalis L.) İnfüzyonu ve Kremi: Hassas bünyelerde alerjik reaksiyonlara yol açabileceği ifade edilmektedir [Bitkilerin Kanser Tedavisindeki Gücü].
- Yeşil Çay / EGCG (Camellia sinensis L.) Sıvı Ekstrakt Spreyi: Haricen sprey uygulamasına ilişkin kaynaklarda özel bir uyarı geçmemektedir [Bitkilerin Kanser Tedavisindeki Gücü].
- Çörek Otu (Nigella sativa L.) Jeli ve Sabit Yağı: Bölgesel uygulamalarda ciltte alerjik reaksiyon gelişebileceği; yüksek dozlarda karaciğer ve böbrek fonksiyonlarını bozabileceği, tansiyon ve şeker düşürücü ilaçların etkisini artırabileceği bildirilmektedir [Hangi Kansere Hangi Bitki].
- Zerdeçal (Curcuma longa L.) İnfüzyon Çayı ve Standardize Ekstraktı: Siklofosfamid, doksorubisin, mekloretamin ve irinotekan isimli kemoterapi ilaçlarının meme kanseri hücrelerini öldürücü etkisini bozduğu saptandığından bu ilaçları alan meme kanserli hastaların kesinlikle kullanmaması gerektiği vurgulanmaktadır. Ayrıca tamoksifen ve palbosiklib ilaçlarıyla etkileşime girebileceği, oksalattan zengin olduğu için bol suyla tüketilmesi gerektiği, safra yolları tıkanıklığında dikkat edilmesi ve kan sulandırıcı ile şeker düşürücü ilaç alanlarda hekim kontrolünde kullanılması gerektiği belirtilmektedir [Bitkilerin Kanser Tedavisindeki Gücü].
- Keten Tohumu (Linum usitatissimum / Linum L.) Pidesi / Ekmeği: Öğütüldükten sonra 24 saat içinde tüketilmesi gerektiği, aksi takdirde toksik etki gösterebileceği ve piyasadaki hazır öğütülmüş keten tohumlarının kullanılmaması gerektiği bildirilmektedir. Tohumların olgun olmaması durumunda hidrosiyanik asit zehirlenmesine yol açabileceği; ayrıca fitoöstrojen içermesi nedeniyle hormon reseptörü pozitif meme kanserli hastalarda dikkatli olunması gerektiği ifade edilmektedir [Bitkilerin Kanser Tedavisindeki Gücü].
- Cezayir Menekşesi (Catharanthus roseus L.) İnfüzyonu: Bitkinin tüm kısımlarının son derece zehirli olduğu, ağızdan veya solunum yoluyla tütsü şeklinde alındığında ağır zehirlenmelere yol açabileceği; ateş, mide bulantısı, kusma, sinir hasarı, baş ağrısı ve halüsinasyon gibi belirtiler oluşturabileceği ve doktor kontrolü dışında kesinlikle kullanılmaması gerektiği bildirilmektedir [Bitkilerin Kanser Tedavisindeki Gücü].
- Deve Dikeni (Silybum marianum L.) Kapsül, Tablet ve Tentürü: Kullanım sırasında hafif ishale neden olabileceği (ishal durumunda dozun azaltılması veya kullanımın kesilmesi gerektiği) ve hamilelerin kullanamayacağı [Tıbbi Bitkiler Atlası]; ayrıca östrojenik etkisi nedeniyle deneysel çalışmalarda meme kanseri hücrelerini çoğaltabileceği saptandığından hormon reseptörü pozitif meme kanserli hastalarda kullanılmasının sakıncalı olduğu vurgulanmaktadır [Bitkilerin Kanser Tedavisindeki Gücü], [Hangi Kansere Hangi Bitki].
- Ökse Otu (Viscum album L.) Kapsülü ve Enjeksiyonluk Formu: Sadece profesyonel sağlık görevlisi ve hekim gözetiminde kullanılabileceği, MAO inhibitörleri ve antidepresan ilaç alan kişilerin kullanmaması gerektiği, hamilelik döneminde dikkatli olunması ve cildi güneş ışığına karşı hassaslaştırabileceği bildirilmektedir [Tıbbi Bitkiler Atlası].
- Sarımsak (Allium sativum L.) Enterik Kaplı Tableti: Kan sulandırıcı ilaç kullanan kişilerin hekim kontrolünde tüketmesi gerektiği, herhangi bir ameliyattan önce kullanımının kesilmesi gerektiği ve probiyotik takviyelerle (laktobasilus ve bifidus) zıt etkileşim gösterebileceği aktarılmaktadır [Tıbbi Bitkiler Atlası].
- Sibirya Ginsengi (Eleutherococcus senticosus L.) Sıvı Ekstraktı: Kaynaklarda özel bir uyarı geçmemektedir (yan etkilerinin az olduğu bildirilmektedir) [Tam Şifa].
- Reishi Mantarı (Ganoderma lucidum) Tozu: İlaç etkileşimleri olabileceği için onkoloji uzmanı onayı ve takibi olmadan kullanılmaması tavsiye edilmektedir [Tam Şifa].
- Indol-3-Karbinol (Brokoli / Lahana türevi bileşik): İlaç metabolizma enzimlerinin (CYP) aktivitesini artırarak ilaç etkileşimine neden olabileceği; 800 mg/gün gibi yüksek dozlarda dengesizlik ve titreme görülebileceği bildirilmektedir [Bitkilerin Kanser Tedavisindeki Gücü].
- Çuha Çiçeği Yağı (Oenothera biennis L. / Evening Primrose) Kapsülü: Hamilelerde ve emziren kadınlarda yeterli veri olmaması nedeniyle kullanılmaması gerektiği; yan etki olarak baş ağrısı, bulantı, mide-bağırsak şikayetleri yapabileceği; kan sulandırıcı ve tansiyon ilaçları alan kişilerin dikkatli olması gerektiği aktarılmaktadır [Hangi Kansere Hangi Bitki].
- Sarı Kantaron (Hypericum perforatum L.) ve Hayıt (Vitex agnus-castus L.) Ekstraktı: Sarı kantaronun dosetaksel ve irinotekan gibi kemoterapi ilaçlarının atılımını hızlandırarak kanda etkin seviyelere ulaşmasını engellediği saptandığından kemoterapi alan hastaların hekim kontrolü dışında kesinlikle kullanmaması gerektiği belirtilmektedir [Bitkilerin Kanser Tedavisindeki Gücü].
- Biberiye (Rosmarinus officinalis L.) Cilt Yağı / Ekstraktı: Hamilelerin, yüksek tansiyon hastalarının veya epilepsi (sara) nöbeti olan kişilerin kullanmaması gerektiği bildirilmektedir [Hangi Kansere Hangi Bitki].
- Aromaterapi Karışımları için Östrojene Bağlı Kanserde Kullanım Yasağı: Östrojene bağlı kanseri (meme kanseri) olan kişilerin; tıbbi adaçayı (Salvia officinalis), rezene (Foeniculum vulgare) ve benzeri fitoöstrojenik uçucu yağ taşıyan karışımları kesinlikle kullanmamaları gerektiği uyarısı yer almaktadır [Adan Z'ye Aromaterapi Karışımları 1, Adan Z'ye Aromaterapi Karışımları 2].
- Porsuk Ağacı (Taxus baccata) Zehirlilik Uyarısı: Porsuk ağacının meyvelerinin etli kısmı dışındaki tüm kısımları, özellikle kart yaprakları ve çekirdekleri son derece zehirlidir (toksiktir) [Vefalı Dostlarım Şifalı Otlarım]. 2 gramlık bir dozun dahi insanı öldürebileceği, aşırı dozunun ölümcül risk taşıdığı vurgulanmaktadır [Vefalı Dostlarım Şifalı Otlarım].
- Yüksek Doz C Vitamini Uygulama ve İlaç/Test Etkileşimi Uyarısı: Yüksek doz C vitamininin kanser hücreleri üzerinde seçici sitotoksik/pro-oksidan etki gösterebilmesi için yalnızca damar içi (i.v.) yolla uygulanması gerektiği; oral yoldan alınan C vitamininin doku düzeylerini kontrol altında tutan sıkı emilim mekanizmaları nedeniyle aynı etkiyi sağlamadığı belirtilmektedir [CVitamini İmkansızı Tedavi Etmek]. Ayrıca yüksek doz C vitamini kullanımının Benedict solüsyonu kullanılan idrarda glukoz testlerinde yanlış pozitif sonuçlara yol açabileceği uyarısı geçmektedir [CVitamini İmkansızı Tedavi Etmek].
- Guarana (Paullinia cupana) Kafein Uyarısı: Kapsüllerde verilen kafein miktarının çay veya kahveye kıyasla çok daha az olduğu (10–20 kat düşük) ve hastalarda uykusuzluk ya da sinirlilik gibi yan etkilerde artışa yol açmadığı kaydedilmiştir [İyileştiren Bitkiler].
- Alkol Tüketimi Uyarısı: Aşırı alkol tüketiminin hücreler arası boşlukta serbest radikallerin birikmesine yol açarak meme kanseri riskini artırabileceği bildirilmektedir [İyileştiren Bitkiler].
- Soya (Glycine max) ve Tamoksifen İlaç Etkileşimi Uyarısı: Soya izoflavonlarının (genistein vb.) CYP2D6 ve CYP3A4 enzimlerini indüklemesi sonucu, bu yolla metabolize olan Tamoksifen ilacının etkisini azaltabileceği; aynı zamanda CYP2C8 ve CYP3A4 inhibisyonu ile Paklitaksel düzeylerini artırabileceği uyarısı yer almaktadır [Adan Z'ye Bitki İlaç Etkileşimleri 2].
- Kırkbaş (Leontice leontopetalum): Kırkbaş yumru özütü için kaynaklarda özel bir uyarı geçmemektedir [Vefalı Dostlarım Şifalı Otlarım].
- Sentetik İlaçlar (Anastrozole, Tamoxifen, Capecitabine, Docetaxel vb.): Doktor kontrolünde uygulanması gereken kemoterapötik ve hormonal ilaçlardır; teratojenik, toksik veya hematolojik yan etkiler gösterebilirler [Tıbbi Formüler İlaç Ansiklopedisi].
- Kemoterapi İle Etkileşim: Kemoterapi uygulamasının bağışıklık sistemini zayıflatma esasına dayandığı, bitkisel tedavilerin ise bağışıklığı güçlendirdiği; bu nedenle bitkisel kürler ile aynı anda kemoterapi uygulanmasının sakıncalı olabileceği ve kemoterapi seansları bitene kadar bu uygulamaların yapılmaması gerektiği uyarısı yer almaktadır [Tabiat Eczanesi].
- Zakkum Bitkisinin Zehirliliği: Zakkum (Nerium oleander) bitkisinin yüksek derecede zehirli olduğu, bu nedenle dahilen (ağız yoluyla) kullanımının son derece sakıncalı ve tehlikeli bulunduğu, yalnızca harici pansuman karışımları içerisinde az miktarda yer alması gerektiği vurgulanmaktadır [Tabiat Eczanesi].
- Diyet ve Perhiz Kısıtlamaları: Kanser durumlarında beyaz un, şeker, margarin, sığır eti, tavuk, peynir, yumurta, konserveler, alkol, sigara, fazla tuzlu turşu, sirke, fındık ve acı baharatların tüketilmemesi gerektiği bildirilmektedir [Tabiat Eczanesi]. Ayrıca çiğ meyve, asitli yiyecekler, tuzlu ve baharatlı gıdalardan uzak durulması gerektiği kaydedilmektedir [Tanrının Eczanesinden Sağlık].
- Cilt Koruması ve Tahriş Önleme: Acı İsveç otları iksiri ile kompres yapılmadan önce derinin kuruması ve yakıcı etkiyle tahriş olmasını engellemek amacıyla cilt üzerine mutlaka portakal nergisi kremi veya hayvansal içyağı sürülmesi gerektiği, kompres çıkarıldıktan sonra kaşıntıyı önlemek için cildin pudralanması gerektiği ifade edilmektedir [Tanrının Eczanesinden Sağlık].
- Sentetik Östrojen, Bisfenol A ve Parfüm Riski: Parfümlerde bulunan ftalatların, ambalajlardaki Bisfenol A'nın, sentetik östrojenlerin ve doğum kontrol haplarının vücutta birikerek östrojen-androjen dengesini bozduğu, göğüste kist ve meme kanseri sürecini tetiklediği aktarılmaktadır [Son Söz Gerçek Tıp Dersleri 1].
- Tıbbi Takip ve Doktor Kontrolü: Ciddi ve ağır hastalıklarda doktor kontrolünün ve tıbbi muayenelerin kesinlikle bırakılmaması gerektiği hatırlatılmaktadır [Tanrının Eczanesinden Sağlık].
- Özel Uyarı Durumu: Hazırlık biçimlerinde adı geçen diğer bitkiler için gebelik, emzirme veya çocuklara yönelik spesifik ek bir kısıtlama ilgili bölümlerde yer almamaktadır.
Kaynaklarda öne çıkan bitkiler
- Ginseng (Panax ginseng) — 29 kaynak, 5 kitap
- Mabet ağacı (Ginkgo biloba) — 13 kaynak, 5 kitap
- Portakal (Citrus sinensis) — 40 kaynak, 10 kitap
- Zerdeçal (Curcuma longa) — 21 kaynak, 9 kitap
- Reishi mantarı (Ganoderma lucidum) — 9 kaynak, 3 kitap
- Ökse otu (Viscum album) — 6 kaynak, 2 kitap
- Shiitake (Lentinus edodes) — 7 kaynak, 2 kitap
- Sarımsak (Allium sativum) — 20 kaynak, 7 kitap
- Amerikan Ginsengi (Panax quinquefolius) — 6 kaynak, 3 kitap
- Dulavrat Otu (Büyük Deve Dikeni) (Arctium lappa) — 5 kaynak, 2 kitap
- Brokoli (Brassica oleracea var. italica) — 13 kaynak, 5 kitap
- Greyfurt (Citrus x paradisi) — 11 kaynak, 7 kitap