Lupus

Nedir, neden olur

Nedir

Lupus (Sistemik Lupus Eritematozus), bağışıklık sisteminin vücudun kendi doku ve organlarını hedef almasıyla ortaya çıkan kronik, otoimmün ve iltihabi bir hastalıktır [1]. Hastalık başta deri, eklemler, böbrekler, kalp ve akciğerler olmak üzere vücuttaki pek çok farklı organı ve sistemi etkileyebilmektedir [1]. Cilt üzerinde tipik olarak yüzde kelebek şeklinde döküntüye (malar raş) veya diskoid lezyonlara yol açabildiği kaynaklarda belirtilmektedir [1].

Neden olur

Lupusun kesin nedeni tam olarak bilinmemekle birlikte; genetik yatkınlık, çevresel faktörler ve bağışıklık sistemindeki bozuklukların birleşimiyle tetiklendiği ifade edilmektedir [1]. Güneş ışığına maruz kalma, bazı kimyasallar (tartrazin gibi gıda katkıları), aşırı yağlı beslenme, tütün kullanımı ve duygusal veya fiziksel stresin hastalığı tetikleyebildiği aktarılmaktadır [1, 2]. Bazı kaynaklarda ise viral enfeksiyonların ve hücresel düzeydeki toksik birikimlerin immün sistemi tetiklemesi de olası nedenler arasında gösterilmektedir [3, 4].

Nasıl seyreder

Lupus, kişiden kişiye oldukça farklı şiddette görülen, ataklar (alevlenmeler) ve yatışma dönemleriyle seyreden ömür boyu süren bir rahatsızlık olarak tanımlanmaktadır [1]. Atak dönemlerinde eklem ağrıları, sabah tutukluğu, halsizlik, ateş ve deri döküntüleri belirginleşmektedir [1]. İlerleyen süreçlerde böbrek iltihabı (nefrit), akciğer veya kalp zarı iltihabı, nörolojik tutulumlar (baş ağrısı, nöbet) ve kan tablosunda bozulmalar gelişebilmektedir [1].

Ne zaman hekime gidilmeli

Yüzde veya vücutta açıklanamayan kelebek tarzı ya da pulsu döküntüler belirdiğinde, geçmeyen eklem ağrısı ve şişlik durumlarında vakit kaybetmeden uzmana başvurulmalıdır [1]. Ayrıca dirençli yüksek ateş, nefes darlığı, göğüs ağrısı, idrarda köpüklenme veya kan görülmesi, şiddetli baş ağrısı ve aşırı halsizlik gibi sistemik organ tutulumunu düşündüren belirtiler ortaya çıktığında tıbbi değerlendirme zorunludur [1].

Geleneksel yaklaşım

Fitoterapi ve bütüncül tıp kaynaklarında lupus, bağışıklık sisteminin aşırı yanıtını dengelemeyi (immünomodülasyon) ve iltihabi yanıtı yatıştırmayı hedefleyen kronik bir durum olarak değerlendirilmektedir [1, 5]. Geleneksel yaklaşımda hücresel düzeyde iltihap karşıtı etkileri bulunan bileşenler, antioksidanlar ve vücuttaki iltihap süreçlerini azaltıcı beslenme değişiklikleriyle doku harabiyetini önlemek amaçlanmaktadır [1, 2]. Ayrıca tetikleyici gıdaların diyetten çıkarılması ve hücresel yükün hafifletilmesi genel destek ilkeleri arasında yer almaktadır [1, 2].

Derlemenin özeti

Lupus için 7 hazırlık derlenmiştir; başlık küçüktür ve büyük ölçüde modern takviye bilgisine dayanır: zerdeçal kapsülü, Çin bitkisi Tripterygium wilfordii ekstresi, PABA–E vitamini karışımı, Çin geveni, alıç ve mayıs papatyası. Bir kaynaktan romatizmal hastalıklarda kullanılan defne yaprağı suyu da aktarılmıştır. Bu başlığın en önemli uyarısı bağışıklık uyarıcılarıyla ilgilidir: ekinezya, Sibirya ginsengi ve meyan kökü gibi bağışıklığı uyaran bitkiler lupus gibi otoimmün hastalıklarda sakıncalı olabilir. Lupus romatoloji takibi gerektiren sistemik bir hastalıktır; bu bilgiler tedavinin yerine değil, yanında okunmalıdır.