Kolit

Nedir, neden olur

Nedir

Kolit, genel olarak kalın bağırsağın iç mukozal tabakasının iltihaplanması, ödemlenmesi ve ülserleşmesi durumudur [1]. Ülseratif kolit ise iltihabi bağırsak hastalıkları grubunda yer alan ve Crohn hastalığından farklı olarak sadece kalın bağırsağı etkileyen kronik bir rahatsızlıktır [2]. Hastalıkta kalın bağırsağın iç yüzeyinde yüzeysel yaralar meydana gelmekte ve iltihabi süreç bağırsak boyunca kesintisiz bir tutulum göstermektedir [1, 2].

Neden olur

Kolit ve ülseratif kolitin nedeni kesin olarak bilinmemekle birlikte bağışıklık sisteminin vücudun kendi sağlıklı dokularını hedef almasından kaynaklandığı belirtilmektedir [1, 2]. Genetik faktörler, ailesel yatkınlık, çevresel etkenler ve stres hastalığın ortaya çıkmasında rol oynamaktadır [1, 2]. Ayrıca beslenme bozuklukları, aşırı sıcak veya soğuk içecekler, bilinçsiz antibiyotik kullanımı ve bağırsak mikroflorasının bozulması da kaynaklarda tetikleyici sebepler arasında gösterilmektedir [3, 4].

Nasıl seyreder

Hastalık genellikle alevlenme ve yatışma ataklarıyla seyreder [2]. Erken dönemde kramp şeklinde karın ağrısı, gaz, şişkinlik, mukuslu veya kanlı ishal ve tam boşalamama hissi (tenezm) görülmektedir [1]. Hastalığın orta ve ağır seyrinde mide bulantısı, kusma, ateş, iştahsızlık, kilo kaybı, halsizlik ve eklem ağrıları gibi sistemik belirtiler tabloya eklenebilmektedir [1, 2].

Ne zaman hekime gidilmeli

Dışkıda veya makatta kanama, dinmeyen şiddetli karın ağrısı, sürekli kusma ve yüksek ateş durumlarında vakit kaybetmeden bir gastroenteroloji uzmanına veya acil servise başvurulmalıdır [1, 2]. Tedavi edilmeyen vakalarda bağırsak delinmesi, apse, fistül oluşumu veya toksik megakolon gibi hayati risk taşıyan komplikasyonlar gelişebilmektedir [1, 2]. Ayrıca uzun süreli vakalarda kalın bağırsak kanseri riskinin arttığı kaynaklarda ifade edilmektedir [2].

Geleneksel yaklaşım

Fitoterapi ve geleneksel tıp kaynaklarında kolit şikâyetine genel yaklaşım; iltihabi yanıtı baskılama, bağırsak dokusundaki tahrişi büzücü özellikteki bileşenlerle yatıştırma, spazmları hafifletme ve bağırsak florasını destekleme esasına dayanmaktadır [4, 5]. Geleneksel kaynaklarda bu uygulamaların kesin tıbbi tanı konulduktan sonra hastanın semptomlarını hafifletmeye ve yaşam kalitesini artırmaya yardımcı tamamlayıcı birer destek olarak ele alındığı geçmektedir [1, 5].

Derlemenin özeti

Kolit (ülseratif kolit dahil) için 51 hazırlık derlenmiştir. Akgünlük ve zerdeçal ekstreleri, buğday çimi ve arpa filizi suyu, nar suyu, keten tohumu–çörek otu macunu, karnıyarık otu tohumu, aloe vera öz suyu ve papatya, rezene, oğulotu çayları öne çıkar; lavman uygulamaları (nar, papatya–lavanta) ayrı bir kümedir. Bebek koliti için rezene–papatya–oğulotu çayı da kayıtlıdır. Uyarılar: ekşi nar suyu sek ve bol içilmez, aloe vera uzun kullanımda ishale yol açar, sinameki 1-2 haftadan uzun kullanılmaz; kaynaklar kolitte karaciğer–safra temizliği kürlerinin yapılmamasını belirtir. Kanlı ishal ve kilo kaybında gastroenteroloji değerlendirmesi gerekir.