Kolera

Cholera

Nedir, neden olur

Nedir

Kolera, tıp kaynaklarında "kolera vibriyonu" (Vibrio cholerae) şeklinde isimlendirilen patojen mikropların ince bağırsakta oluşturduğu, son derece hızlı yayılan akut ve tehlikeli bir bulaşıcı enfeksiyon hastalığıdır [1, 2]. Altyapı yetersizliği bulunan kalabalık yerleşim birimlerinde kitlesel epidemilere yol açabilen bu klinik tablo, insanlık tarihinin en ölümcül bulaşıcı hastalıklarından biri olarak kabul edilmektedir [1].

Neden olur

Hastalık, kolera etkeni taşıyan suların ve besinlerin ağız yoluyla sindirim sistemine girmesi nedeniyle ortaya çıkmaktadır [1]. Lağım sularının içme suyu şebekelerine sızması, klorlama işlemlerinin aksatılması, gıdaların açıkta bırakılarak sinek ve fare gibi taşıyıcı haşerelerin temasına maruz kalması bulaşmayı tetikleyen temel faktörlerdir [1]. Bunlara ek olarak, hastaların çıkardığı dışkı ve kusmukla doğrudan ya da dolaylı temas edilmesi ve sebze bahçelerinin kirli sularla sulanması da enfeksiyonun yayılmasında birinci derecede rol oynar [1].

Nasıl seyreder

Bakterinin vücuda girmesinin ardından ortalama 3 ila 5 günlük sessiz bir kuluçka dönemi yaşanır ve ardından belirtiler başlar [1]. Diğer pek çok enfeksiyonun aksine kolerada ateş yükselmesi gözlenmez; fakat hastada durdurulamayan sürekli ishal, derin halsizlik, dalgınlık ve zaman zaman kusma eşlik eder [1]. Hastalığın en tipik seyri, dışkının sıvılaşarak pirinç suyuna benzer bir renk ve kıvam almasıdır [1]. Bu süreçte hasta, aşırı miktarda sıvı ve elektrolit kaybettiği için süratle zayıflar ve dehidratasyon tablosu nedeniyle kısa sürede kaybedilebilir [1, 2].

Ne zaman hekime gidilmeli

Kolera şüphesi uyandıran ishal ve bitkinlik gibi bulgular gözlenir gözlenmez, zaman kaybetmeksizin profesyonel bir hekim muayenesine ve tıbbi tedaviye başvurulmalıdır [1]. Erken müdahale edilmeyen vakalarda sıvı kaybı ölümcül düzeye ulaşabileceğinden, salgın dönemlerinde açıkta satılan içeceklerden kaçınılması, hijyen kurallarına hassasiyet gösterilmesi ve şüpheli durumlarda derhal bir sağlık kuruluşuna müracaat edilmesi gerektiği kaynaklarda önemle vurgulanmaktadır [1].

Geleneksel yaklaşım

Fitoterapi ve geleneksel tıp kaynaklarında, bu ağır enfeksiyon tablosuna karşı genellikle vücudun sıvı ve sıcaklık dengesini koruyucu, mideyi rahatlatıcı bitki çaylarının veya terletici yöntemlerin tavsiye edildiği geçmektedir [1, 3]. Ancak bu uygulamaların kesinlikle temel bir tedavi yöntemi olmadığı, esas tedavinin doktor gözetiminde yürütülmesi gerektiği belirtilmektedir [1].

Derlemenin özeti

Kolera için yalnızca 10 hazırlık derlenmiştir — derlemenin en dar başlığıdır. Papatya, ardıç meyvesi ve siyah çay uygulamaları, su biberi (Polygonum hydropiper) ile ıslak çarşaf kompresi, sarımsak özsuyu, çobançantası demlemesi ve Çin tıbbından koptis (Coptis chinensis) kaynatması kayıtlıdır; altınmühür ve greyfurt çekirdeği çözeltisi ile aşı ve farmakolojik tedavi de ayrı başlıklar hâlinde yer alır. Bu başlıkta en önemli bilgi tariflerde değil uyarılardadır. Kolera hızlı sıvı kaybıyla saatler içinde hayati tehlike oluşturan bir hastalıktır; kaynaklar bunu açıkça belirtir ve derhal tıbbi müdahale ister. Modern tedavinin temeli sıvı ve elektrolit replasmanıdır — bitkisel hiçbir tarif bunun yerine geçmez. Diğer uyarılar hijyen ve korunmaya dairdir: içme suyunun güvenliği, lağım suyuyla sulanmış ürünlerden kaçınma. Berberin içeren preparatların gebelikte kısıtı, meyan kökünde yüksek doz uyarısı ve su biberi ile sarımsağın tahriş ediciliği kaydedilmiştir.