Kızamık

Measles

Nedir, neden olur

Nedir

Kızamık ve kızamıkçık, kaynaklarda çocukluk döneminde daha sık karşılaşılan, döküntülü ve son derece bulaşıcı viral hastalıklar olarak tanımlanmaktadır [1-3]. Tıp literatüründe kızamık için "Morbilli" veya "Rubeola", kızamıkçık için ise "Rubella" ya da "Alman kızamığı" terimleri kullanılmaktadır [1-3]. Her iki hastalık da benzer şekilde ateş ve cilt döküntüleri ile seyretse de, aslında farklı virüs ailelerinden kaynaklanan ve seyirleri birbirinden farklı olan iki ayrı klinik tablo olarak belirtilmektedir [1, 2, 4].

Neden olur

Kaynaklara göre bu hastalıkların ortaya çıkmasının temel nedeni ilgili virüslerdir [1, 3, 4]. Kızamık virüsü, solunum yollarındaki mukoza zarlarında çoğalarak kan yoluyla tüm vücuda dağılmaktadır [3]. Hastalıklar; enfekte bireylerin hapşırması, öksürmesi veya konuşması esnasında ortama yayılan tükürük damlacıklarının doğrudan solunmasıyla sağlıklı kişilere bulaşmaktadır [1, 3]. Özellikle kış ve bahar aylarında salgın dalgalarına yol açabildiği, aşılama yaptırmamış ya da bu hastalıkları daha önce geçirmemiş bireylerin yüksek bulaşma riski taşıdığı aktarılmaktadır [3].

Nasıl seyreder

Kızamık seyrinin, virüsün alınmasından yaklaşık 10 gün sonra yüksek ateş, boğaz ağrısı, kuru öksürük, burun akıntısı ve gözlerde yanma-kızarıklık ile başladığı ifade edilmektedir [1, 3, 4]. Ağız içinde, yanak mukoza yüzeylerinde görülen milimetrik gri-beyaz renkli "Koplik lekeleri" hastalığın en ayırt edici erken belirtisi olarak geçmektedir [1, 3, 4]. Bu belirtilerden birkaç gün sonra kulak arkasından başlayıp tüm vücuda yayılan kırmızı döküntüler görülmektedir [3]. Kızamıkçık ise genellikle daha hafif ateş, hafif nezle benzeri belirtiler ve pembe döküntülerle seyredip ortalama 3-4 günde kendiliğinden geçmektedir [2].

Ne zaman hekime gidilmeli

Kızamığın vücut direncini kırarak zatürre (bronkopnömoni), orta kulak iltihabı ve ensefalit (beyin iltihabı) gibi hayati tehlike arz eden komplikasyonlara yol açabildiği kaynaklarda belirtilmektedir [1, 3, 4]. Ateşin düşürülememesi, solunum sıkıntısı, yoğun halsizlik, kulak ağrısı gelişmesi veya döküntülerin koyu mor ya da yeşilimsi menekşe rengini alması gibi ciddi durumlarda mutlaka hekime gidilmelidir [1, 5]. Ayrıca gebeliğin ilk üç ayında kızamıkçık virüsüne maruz kalınması ceninde ağır tahribat yapabileceğinden, bu durumda acilen uzman bir hekime başvurulması gerektiği önemle vurgulanmaktadır [2].

Geleneksel yaklaşım

Geleneksel fitoterapi kaynaklarında kızamık ve kızamıkçık süreçlerinde, döküntülerin vücuttan hızlı ve kolayca dışarı atılmasını (olgunlaşmasını) desteklemek amacıyla kırmızı mercimek, dut, incir veya kuru üzüm gibi gıdalardan hazırlanan kaynatma sularının içilmesi tavsiye edilmektedir [1, 6]. Ayrıca döküntülü bölgelerin kurutulmuş bitki çiçekleriyle rahatlatılması, ateşin dengelenmesi için terletici bitki çaylarının verilmesi ve hastanın sıcak, temiz bir ortamda tam istirahat ettirilmesi geleneksel yaklaşımın temel ilkeleri arasında yer almaktadır [1, 3, 6].

Derlemenin özeti

Kızamık için 34 hazırlık derlenmiştir; dekoksiyonlar öndedir, bunları banyolar ve gargaralar izler. Tarifler döküntüyü yatıştırmaya ve hastayı desteklemeye yöneliktir: kabuksuz kırmızı mercimek kaynatması birden çok kaynakta tekrar eder; yanında dut-karadut şurubu, kuru incir ve üzüm kaynatması, gül uygulamaları, civanperçemi, ahududu, frenk üzümü, menekşe ve papatya yer alır. Yulaf ve mineral tuz banyoları ile aromaterapi solüsyonları cilt rahatlatmaya yöneliktir; kızamıkçık için ayrı tarifler verilmiştir. Yüksek doz C vitamini ile A vitamini takviyesi ayrı başlıklar hâlinde kayıtlıdır — A vitamini kızamıkta gerçekten önemli bir destektir, ancak kaynaklar bunun hekim kontrolünde kullanılmasını şart koşar. Diğer uyarılar izolasyon, ikincil enfeksiyon riski, ışığa hassasiyet nedeniyle odanın loş tutulması, sulu ve sindirimi kolay beslenme ile bulaşıcılığın döküntüden günler önce başlamasıdır. Kızamık aşıyla önlenebilen ciddi bir hastalıktır; bu bölüm destek bakım bilgisi olarak okunmalıdır.