Kalp çarpıntısı

Palpitation

Nedir, neden olur

Nedir

Kalp çarpıntısı, kişinin kendi kalp atışlarını hissetmesi veya bu atışlardan rahatsızlık duyması durumudur [1]. Sağlıklı bir yetişkinde dinlenme hâlindeki normal kalp hızı dakikada 60 ila 100 atım arasındadır [1]. Kalp hızının dakikada 100’ün üzerine çıkması tıpta taşikardi olarak adlandırılsa da, her çarpıntı hissi mutlaka yüksek bir kalp hızına işaret etmez; kalp hızının normal veya düşük olduğu durumlarda ya da kalbin fazladan yaptığı atımlarda (ekstrasistol) da bu his ortaya çıkabilmektedir [1].

Neden olur

Çarpıntı, her zaman doğrudan bir kalp hastalığına bağlı olarak gelişmez [1, 2]. Fiziksel aktiviteler, aşırı heyecan, korku, stres, yoğun kafein, alkol veya sigara kullanımı gibi unsurlar kalp hızını geçici olarak artırabilir [1]. Ayrıca kansızlık (anemi), tiroit bezinin aşırı çalışması (guatr), ateşli hastalıklar, hamilelik, adet dönemleri ve bazı soğuk algınlığı ilaçlarının kullanımı da çarpıntıya zemin hazırlayabilir [1]. Diğer yandan, doğuştan gelen kalp anomalileri, tansiyon hastalığı, kalp damarlarında darlık, kalp yetmezliği veya kalp kası iltihaplanması gibi yapısal kalp hastalıkları da çarpıntının başlıca nedenleri arasında sayılmaktadır [1].

Nasıl seyreder

Çarpıntı şikâyeti genellikle göğüste kuş çırpınması, hızlı vurma veya kalp atışlarının boğazda hissedilmesi şeklinde tarif edilir [1]. Bu durum, ani başlayan nöbetler hâlinde ortaya çıkabileceği gibi saniyelerce ya da günlerce sürebilir [1]. Eğer çarpıntı kalbin karıncıklarından kaynaklanıyorsa daha ciddi seyredebilir; bu duruma baş dönmesi, halsizlik, göğüs ağrısı, bulantı ve tansiyon düşüklüğü gibi belirtiler eşlik edebilir [1, 3]. Kulakçıklardan kaynaklanan bazı çarpıntı türlerinde ise bazen hiçbir ek belirti görülmeyebilir [3].

Ne zaman hekime gidilmeli

Çarpıntı şikâyetine bayılma (senkop), ciddi nefes darlığı, göğüs kafesinde sıkışma hissi, şiddetli baş dönmesi veya sol kola yayılan ağrılar eşlik ediyorsa vakit kaybetmeden acil tıbbi yardım alınmalıdır [1, 3, 4]. Bunun dışında, çarpıntı atakları sık tekrarlıyorsa, dinlenme hâlindeyken aniden başlıyorsa veya kişide bilinen bir kalp, tansiyon ya da tiroit rahatsızlığı varsa mutlaka bir uzman kardiyoloğa başvurulması gerektiği kaynaklarda belirtilmektedir [1-3].

Geleneksel yaklaşım

Geleneksel fitoterapi kaynaklarında, kalp çarpıntısına (hafakan) doğrudan bağımsız bir hastalık olarak değil, bedendeki mizaç düzensizliklerinin veya sinirsel/sindirimsel dengesizliklerin bir yansıması olarak yaklaşılmaktadır [5, 6]. Klasik tıp sistemlerinde tedavinin, öncelikle çarpıntının heyecan, hazımsızlık veya stres gibi kaynağını bulup ortadan kaldırmakla başladığı ve kalbi kuvvetlendirip sinir sistemini sakinleştirecek bütüncül uygulamaların destekleyici olarak kullanıldığı belirtilmektedir [5-7].

Derlemenin özeti

Kalp çarpıntısı için 74 hazırlık derlenmiştir; dekoksiyon ve infüzyon çayları derlemenin belkemiğini oluşturur, yağ karışımları ve buğular ikincil kalır. Tekrar eden droglar yatıştırıcı gruptandır: melisa (Melissa officinalis), kediotu (Valeriana officinalis), lavanta, karabaş otu, nane, mercanköşk, turunç ve portakal kabuğu, anason, hünnap (Ziziphus jujuba) ve sümbül (Nardostachys jatamansi); kalp üzerinde doğrudan etkili droglar olarak alıç (Crataegus) ve aslankuyruğu (Leonurus cardiaca) öne çıkar. Çin tıbbından Zhi Gan Cao Tang ve Suan Zao Ren Tang gibi klasik kaynatmalar ile İbn-i Sina dönemine ait tebaşir hapı reçeteleri tarihsel katmanı oluşturur. Uyarılar iki noktada yoğunlaşır. Birincisi tıbbidir: ciddi ritim bozukluklarında tedavinin kardiyolog kontrolünde yürütülmesi şart koşulur. İkincisi alıç içindir — preparatlarını kullanan kalp hastalarının ritim ve tansiyonunun hekim tarafından izlenmesi, çocuklarda kullanılmaması, gebelikte hekim gözetimi ve bazı alıç türlerinin zehirli olabilmesi ayrı ayrı kaydedilmiştir. Meyan kökünün kortizon benzeri etkisi de tekrar eder.