Kabakulak

Nedir, neden olur

Nedir

Kabakulak (tıbbi adıyla Parotitis Epidemica), kaynaklarda çoğunlukla çocukluk çağında görülen, mikroplu ve oldukça bulaşıcı bir hastalık olarak tanımlanmaktadır [1]. Tükürük bezlerinin enfeksiyonu sonucu gelişen bu rahatsızlığın, esas olarak kulağın önünde ve altında yer alan tükürük bezlerinin iltihaplanmasıyla belirdiği ifade edilmektedir [1]. Hastalığın seyri sırasında bu bezlerde şişme, kabarma ve dokunulduğunda belirgin bir acıma hissi meydana geldiği aktarılmaktadır [1].

Neden olur

Kaynaklarda kabakulak hastalığının viral ve mikrobik etkenler nedeniyle ortaya çıktığı bildirilmektedir [1, 2]. Enfeksiyonun bulaşmasının, genellikle hasta kişilerin konuşması, öksürmesi veya hapşırması sırasında ortama yayılan tükürük damlacıkları vasıtasıyla gerçekleştiği kaydedilmektedir [1, 3]. Virüsün sağlıklı bireye bulaşmasından belirtilerin ortaya çıkmasına kadar geçen kuluçka devresinin ise kaynaklarda yaklaşık 18 gün sürdüğü ifade edilmektedir [1].

Nasıl seyreder

Hastalığın klinik seyrinde başlangıçta aniden yükselen ateş, şiddetli halsizlik, ağız kuruluğu, dilde paslanma ve iştah kaybı görüldüğü aktarılmaktadır [1]. Kulağın alt ve ön hizasındaki tükürük bezlerinin şişmesiyle yanak kabarır ve kulak memesinin hafifçe yukarı doğru kalktığı gözlemlenmektedir [1]. Bu tablo birkaç gün sürdükten sonra şişliğin kademeli olarak kaybolduğu ve hastanın iyileşmeye başladığı belirtilmektedir [1]. Kabakulak tek başına çok tehlikeli kabul edilmese de; erkeklerde testisler (husyeler), kadınlarda yumurtalıklar, pankreas, böbrek üstü bezleri ve gözyaşı keseleri gibi organları etkileyerek ikincil komplikasyonlara yol açabileceği kaynaklarda önemle vurgulanmaktadır [1].

Ne zaman hekime gidilmeli

Ateşin birdenbire yükselip kontrol altına alınamadığı, halsizliğin aşırı arttığı veya hastalığın seyrinde testis, yumurtalık ve karın bölgesinde ağrı ile hassasiyet geliştiği durumlarda vakit kaybetmeden hekime başvurulması gerektiği bildirilmektedir [1]. Organ tutulumu risklerine karşı hastanın profesyonel tıbbi değerlendirme ve uzman hekim takibi altında tutulmasının şart olduğu kaynaklarda geçmektedir [1].

Geleneksel yaklaşım

Geleneksel fitoterapi kaynaklarında kabakulak şikâyetine genel yaklaşımın, öncelikle hastayı hemen ayrı bir odaya alıp istirahate yatırmak ve sağlıklı kişilerle temasını önlemek olduğu belirtilmektedir [1]. Ayrıca hastaya sulu gıdalar verilerek kabız olmasının engellenmesi amaçlanmaktadır [1]. Şişen bölgenin dışarıdan doğal kompresler, lapalar ve hafif ovma yöntemleriyle rahatlatılmaya çalışıldığı kaynaklarda yer almaktadır [1].

Derlemenin özeti

Kabakulak için 14 hazırlık derlenmiştir; çoğu şişliğe uygulanan lapa ve yağlardır: hint yağı, keten tohumu ve ballıbaba tohumu lapası, ayva–çavdar unu lapası, papatya ya da defne yağı, sirkeli fesleğen ve ısırgan merhemi. Eski bir İngiliz kaynağından kedi ayağı gargarası, bir başkasından sığırkuyruğu otu sirkeli pansumanı eklenmiştir. Kaynaklar hastanın ayrı bir odada dinlenmesini ve sağlıklı kişilerle temasının kesilmesini önerir; hastalığın kendisi hafif seyretse de erkeklerde testis ve pankreas tutulumu gibi komplikasyonlara dikkat çeker. Kabakulak aşıyla önlenebilen bir hastalıktır.