İltihap

Inflammation

Nedir, neden olur

Nedir

İltihap (yangı veya enflamasyon), vücudun herhangi bir hasara, yabancı maddeye veya mikroorganizmaya karşı geliştirdiği doğal bir savunma reaksiyonudur [1]. Kaynaklarda, enflamasyonun aslında kendi başına bir hastalık olmadığı, aksine bağışıklık sisteminin zararlı toksinlerden ve metabolik atıklardan arınma yöntemi olduğu ifade edilmektedir [2]. Bu süreçte, hasarlı bölgeyi korumak amacıyla lökositler (akyuvarlar) devreye girerek yabancı unsurlarla mücadele eder; lökositlerin, ölü dokuların ve toksinlerin birikimi sonucunda ise iltihap sıvısı meydana gelir [1].

Neden olur

Enflamasyonun ortaya çıkmasında hem dışsal travmalar hem de içsel dengesizlikler rol oynar. Dışarıdan gelen darbeler, yaralanmalar, böcek ısırmaları ve cildin bütünlüğünü bozan çizikler yoluyla bakterilerin vücuda sızması birincil tetikleyicilerdendir [3, 4]. İçsel süreçlerde ise kaynaklarda, vücut sıvılarının (hıltların) düzensizliği, yanlış beslenme alışkanlıkları ve sindirilemeyen metabolik atıkların dokularda birikerek toksik etki yaratması enflamasyon sürecini başlatan temel unsurlar olarak gösterilmektedir [3, 5].

Nasıl seyreder

İltihabi süreç genellikle ilgili bölgede şişlik, kızarıklık, sıcaklık artışı ve ağrı ile kendini gösterir [1, 4]. Başlangıçta sert olan doku, akyuvarların mücadelesi ilerledikçe yumuşamaya başlar ki buna halk arasında "olgunlaşma" denmektedir [4]. Eğer vücut iltihabı dışarı atacak doğal bir yol bulamazsa, bağışıklık sistemi dokuları korumak amacıyla ödem oluşturarak zararlı maddeleri izole eder [1]. Süreç sağlıklı yönetilmez veya baskılanırsa, bu atıklar eklemler gibi derin boşluklara yönelerek kronik şikayetlere yol açabilir [5].

Ne zaman hekime gidilmeli

İltihaplı durumlar ciddiye alınmalı ve kontrolsüz şekilde ilerlemesine izin verilmemelidir. Kaynaklarda, apseleşen veya iyice yumuşayan iltihaplı yapıların mutlaka steril ortamlarda uzman bir hekim tarafından küçük bir kesi ile boşaltılması gerektiği belirtilmektedir [4]. Eğer apse tedavi edilmezse, iltihabın kan dolaşımı yoluyla çevre dokulara, iç organlara veya beyne ulaşma riski mevcuttur [4]. Mikroorganizmaların kana karışması hayati tehlike yaratabileceğinden, yüksek ateş, genel halsizlik ve yayılım gösteren şişliklerde vakit kaybetmeden bir hekime başvurulmalıdır [4].

Geleneksel yaklaşım

Geleneksel fitoterapi kaynaklarında iltihap, genellikle vücudun zararlı maddeleri dışarı atarak kendini temizleme ve dengeleme çabası olarak görülmektedir [1, 2]. Bu doğrultuda geleneksel yaklaşım, iltihabı doğrudan baskılamak yerine vücuttaki hılt dengesini (mizacı) yeniden kurmayı, sindirimi düzenlemeyi ve iltihabın olgunlaşarak güvenli yollardan tahliye edilmesini desteklemeyi esas almaktadır [2, 6, 7]. Bu süreçte toksin birikimini azaltmak amacıyla beslenmenin hafifletilmesi ve vücudun dinlendirilmesi de önemli bir adım olarak kaynaklarda geçmektedir [1, 2, 8].

Derlemenin özeti

İltihap için 67 hazırlık derlenmiştir ve derlemenin ağırlığı dıştan uygulamalardadır: lapalar, kompresler ve merhemler tariflerin yarıdan fazlasını oluşturur, bunları yağlar, gargaralar ve banyolar izler. Tekrar eden droglar papatya (Matricaria recutita), çemen otu (Trigonella foenum-graecum), keten tohumu, hatmi, aynısafa, meşe kabuğu, lahana yaprağı, defne, altınmühür, adaçayı, zerdeçal, zencefil ve arnikadır; çay ağacı temelli aromaterapi buğu ve yağ karışımları modern katmanı oluşturur. Tarifler iltihabın yerine göre ayrılmıştır: deri ve apse, eklem, ağız ile diş eti, boğaz, mesane ve iç organ iltihapları için ayrı karışımlar verilmiştir. Uyarılar tarif tarif yazılmıştır ve birçoğu için kaynaklarda özel uyarı bulunmadığı açıkça kaydedilmiştir. Bildirilenler arasında kâfur ve kajeput içeren buğunun sara, astım ve KOAH hastalarında sakıncası, servi alerjisi, aynısafada papatyagiller hassasiyeti ve zerdeçalın emiliminin karabiberle arttığı yer alır.