Göz hastalığı

Eye

Nedir, neden olur

Nedir

Göz iltihabı (konjonktivit), gözün ön yüzeyini ve göz kapaklarının içini kaplayan ince, şeffaf zar tabakasının (konjonktiva) yangılanması durumudur [1]. Arpacık ise genellikle göz kapağı kenarındaki bezlerin akut ve ağrılı bir şekilde enfekte olmasıyla karakterize bir şişliktir [2, 3]. Kaynaklarda bu durumların gözün hassas yapısı nedeniyle görme kalitesini geçici olarak etkileyebilen yaygın rahatsızlıklar olduğu belirtilmektedir [1].

Neden olur

Gözdeki bu şikâyetlere bakteriyel veya viral enfeksiyonlar, alerjen maddeler, toz ve duman gibi çevresel tahriş ediciler ya da göz kapağındaki yağ bezlerinin tıkanması yol açabilmektedir [1, 4]. Hijyen kurallarına dikkat edilmemesi, kirli ellerle gözün ovulması veya ortak kişisel eşyaların kullanımı da mikropların bulaşmasını kolaylaştıran etkenler arasında sayılmaktadır [1].

Nasıl seyreder

Konjonktivit ve göz iltihabı durumlarında sabahları belirginleşen çapaklanma, kızarıklık, kaşıntı, batma, sulanma ve ışığa karşı aşırı hassasiyet gözlemlenmektedir [1]. Arpacık seyrinde ise göz kapağında ağrılı bir yumru, bölgesel şişlik ve kızarıklık gelişmekte; enfeksiyona bağlı olarak akıntı berrak ya da sarı-yeşil renkli olabilmektedir [1, 3].

Ne zaman hekime gidilmeli

Gözdeki kızarıklık ve şişliğe şiddetli ağrı eşlik ediyorsa, görme düzeyinde azalma veya bulanıklık meydana geldiyse vakit kaybetmeden uzman bir hekime başvurulmalıdır [1, 5]. Ayrıca, göz çevresinde uçuk benzeri su dolu kesecikler oluştuğunda, şikâyetler birkaç gün içinde hafiflemek yerine kötüleştiğinde veya bebeklerde bu tarz semptomlar geliştiğinde mutlaka profesyonel tıbbi destek alınması gerektiği kaynaklarda önemle vurgulanmaktadır [1, 6].

Geleneksel yaklaşım

Fitoterapi kaynaklarında göz şikâyetleri genellikle baş bölgesindeki fazla salgıların (nezlenin) göze inmesi veya vücut salgılarındaki dengesizliklerle ilişkilendirilmektedir [7, 8]. Geleneksel uygulamalarda, göz çevresini arındırmak ve yangıyı hafifletmek amacıyla taze demlenmiş bitki çayları veya hidrosoller ile yapılan ılık kompres ve banyoların sıklıkla tercih edildiği bildirilmektedir [9, 10]. Ayrıca, genel vücut temizliğinin ve baş bölgesindeki dolaşımın düzenlenmesinin de göz sağlığını destekleyici temel yöntemler arasında yer aldığı aktarılmaktadır [11, 12].

Derlemenin özeti

Göz hastalığı için 66 hazırlık derlenmiştir ve derlemenin yönü tektir: göz çevresine uygulanan kompresler, göz banyoları ve lapalar tariflerin neredeyse tamamını oluşturur. Tekrar eden droglar göz otu (Euphrasia officinalis), papatya, rezene, gül, peygamber çiçeği, sarıyonca, mürver çiçeği, ahududu yaprağı, altınmühür ve soğandır; arpacık ile göz kapağı iltihabı için ayrı tarifler verilmiştir. Klasik metinlerden anne sütü damlası, yumurta akı ve safranlı yakılar gibi tarihsel uygulamalar da kayıtlıdır. Uyarılar bu başlıkta olağandışı önemlidir çünkü göz hassas ve telafisi zor bir organdır: kaynaklar göz rahatsızlıklarında öncelikle hekime başvurulmasını, arpacığın kesinlikle sıkılmamasını ve püyün doktor dışında hiç kimse tarafından boşaltılmamasını açıkça belirtir. Bitkisel uygulamaların göze girecek her şeyin temizliği açısından dikkat gerektirdiği, altınmührün ışık duyarlılığını artırabildiği, ilerlemiş katarakt ile glokomda bu yöntemlerin yetersiz kaldığı ve tarihsel reçetelerdeki afyon benzeri bileşenlerin kullanılmaması gerektiği kaydedilmiştir.