Glokom

Nedir, neden olur

Nedir

Göz tansiyonu (glokom), göz içi basıncının (genellikle 20 mmHg üzerinde) artması sonucu optik sinirin (göz siniri) zarar görmesiyle karakterize, sinsi ilerleyen bir göz rahatsızlığıdır [1, 2]. Göz içi sıvısının üretimi ile dışarı boşaltılması arasındaki dengenin bozulması ve sıvı kanallarındaki tıkanıklıklar göz içi basıncını yükseltir [1, 2]. Erken dönemde teşhis edilmediğinde optik sinirdeki harabiyet geri döndürülemez nitelikte olup zamanla kalıcı görme kaybına ve körlüğe yol açabilmektedir [1, 2].

Neden olur

Glokomun gelişiminde göz içi sıvısının dışarı akışını sağlayan kanalların tıkanması veya sıvı emilim direncinin artması ana nedendir [1, 2]. İleri yaş, ailede glokom bulunması (genetik yatkınlık), diyabet, hipertansiyon veya hipotansiyon, ileri derecede miyopluk, sigara kullanımı, göz travmaları ve uzun süreli kortizon kullanımı riski belirgin şekilde artırmaktadır [1]. Ayrıca bazı ilaç gruplarının göz bebeğini genişleterek veya sıvı dinamiğini bozarak glokom krizlerini tetikleyebildiği kaynaklarda aktarılmaktadır [1].

Nasıl seyreder

Hastalık genellikle ilk evrelerde herhangi bir ağrı ya da belirgin semptom vermeden son derece sinsi seyreder [1]. İlerleyen dönemlerde özellikle sabahları baş ağrısı, zaman zaman bulanık görme, göz çevresinde ağrı ve karanlıkta ışıkların etrafında renkli halkalar görme şikâyetleri ortaya çıkabilir [1]. Zamanla görme alanında daralmalar başlar ve çevre görüşü yitirilir [1]. Göz sinirinde oluşan harabiyet kalıcı olduğundan, kaybedilen görme yetisi geri kazanılamaz [1].

Ne zaman hekime gidilmeli

Aniden ortaya çıkan şiddetli göz ve baş ağrısı, ani görme kaybı, gözde kızarıklık, ışıklar etrafında haleler görme veya bulantı durumlarında acilen göz hekimine başvurulmalıdır [1]. Herhangi bir şikâyet olmasa bile 40 yaşından itibaren 3-5 yılda bir, 60 yaş üzerinde ise 2 yılda bir düzenli göz içi basıncı ve göz dibi muayenesi yaptırılması hayati önem taşımaktadır [1, 3].

Geleneksel yaklaşım

Fitoterapi ve geleneksel tıp kaynaklarında glokoma genel yaklaşım, göz çevresindeki kan dolaşımını düzenlemek, damar tıkanıklıklarını azaltmak ve dokulardaki fazla sıvıyı dengelemek üzerine odaklanmaktadır [3-5]. Kaynaklarda retinayı ve kılcal damarları korumak amacıyla antioksidan bileşiklerden yararlanıldığı, kan dolaşımını rahatlatmaya yönelik geleneksel uygulamaların ve göz dokularını destekleyici harici kompreslerin göz içi basıncının düşürülmesine yardımcı olduğu ifade edilmektedir [3-5].

Derlemenin özeti

Glokom için 24 hazırlık derlenmiştir. Yabanmersini, ginkgo ve Coleus forskohlii ekstreleri modern katmanı; bakla unu lapası, papatya ve biberiyeli bakla pomadı, sarısabır göz banyosu ve limon suyu damlası eski ve halk katmanını oluşturur. Eski tıp kitaplarından pilokarpin gibi göz damlaları da kayıtlıdır. Uyarılar önemlidir: atropin göz içi basıncını yükselttiği için glokomda kullanılmaz; kapalı açılı glokomda bir seferde çok su içilmemesi, kafeinin göz içi basıncını geçici olarak artırabileceği kaydedilmiştir. Göze bitkisel sıvı damlatmak enfeksiyon riski taşır; glokom göz hekimi takibi gerektiren ve körlüğe yol açabilen bir hastalıktır.