Fibromiyalji

Nedir, neden olur

Nedir

Fibromiyalji (yumuşak doku romatizması), vücutta yaygın kas ve iskelet sistemi ağrıları, kronik yorgunluk, sabah tutukluğu ve dokunmaya karşı hassasiyet ile seyreden karmaşık bir kronik ağrı sendromu olarak tanımlanmaktadır [1-3]. Kaynaklarda, özellikle sırt, boyun, omuz ve kalçalarda belirgin kulunç benzeri ağrılarla ortaya çıktığı ve kadınlarda erkeklere kıyasla daha sık görüldüğü belirtilmektedir [1, 3, 4]. Her yaşta ortaya çıkabilmekle birlikte genellikle 30-60 yaş arasındaki bireyleri etkilediği ifade edilmektedir [3].

Neden olur

Hastalığın kesin nedeni tam olarak bilinmemekle birlikte kaynaklarda genetik yatkınlık, çocukluk çağında geçirilen duygusal travmalar ve yoğun stresin önemli etkenler olduğu aktarılmaktadır [1, 4]. Ayrıca beyinde serotonin seviyesinin düşmesi, hormonal değişiklikler ve vücuttaki sinir yapılarının iltihaplanması da olası nedenler arasında gösterilmektedir [4, 5]. Bazı geleneksel ve bütüncül tıp kaynaklarında ise mizaca uygun olmayan beslenme, hazır gıdalar veya gluten ve süt ürünlerinin sindirilememesi sonucu biriken metabolizma atıklarının kas ve yumuşak dokularda ağrıya yol açabileceği kaydedilmektedir [6, 7].

Nasıl seyreder

Fibromiyalji hastalarının sabahları ağrıyla ve adeta hiç uyumamış gibi yorgun uyandıkları, uyku bozuklukları yaşadıkları belirtilmektedir [1, 4]. Hastalık sürecinde yaygın kas ağrılarına baş ağrısı, kulak çınlaması, nefes darlığı, hafıza ve konsantrasyon problemleri eşlik edebilmektedir [1, 8]. Ayrıca sindirim sistemini de etkileyerek kabızlık, gaz ve şişkinlik gibi şikâyetlere; psikolojik açıdan ise depresyon, kaygı ve tükenmişlik hissine yol açabileceği kaynaklarda geçmektedir [1, 4, 8].

Ne zaman hekime gidilmeli

En az üç aydır devam eden yaygın kas ağrıları, sürekli yorgunluk ve dinlendirici olmayan uyku şikâyetleri varlığında teşhis için hekime başvurulması gerektiği vurgulanmaktadır [4]. Ağrıların günlük yaşam kalitesini düşürdüğü, iş gücü kaybına neden olduğu, sindirim ve uyku sorunlarının şiddetlendiği durumlarda doğru tanı konulması büyük önem taşımaktadır [1, 4]. Ayrıca gereksiz ilaç kullanımının önüne geçilmesi ve belirtilerin diğer romatizmal veya sistemik hastalıklardan ayırt edilmesi için uzman bir hekim değerlendirmesi şart görülmektedir [1, 4].

Geleneksel yaklaşım

Ele alınan fitoterapi ve geleneksel tıp kaynaklarında fibromiyaljiye genel yaklaşım; beden ve zihni bir bütün olarak ele alma esasına dayanmaktadır [9, 10]. Kaynaklarda hastalığın yönetiminde stresin azaltılması, uyku düzeninin sağlanması, beslenme tarzının düzenlenmesi ve bedendeki yükü hafifletmeye yönelik destekleyici yöntemlerin uygulanması öne çıkmaktadır [1, 4, 11].

Derlemenin özeti

Fibromiyalji için 19 hazırlık derlenmiştir. Aromaterapi açık ara başı çeker: lavanta, biberiye, zufa, karanfil, zencefil, mercanköşk, ardıç ve kış yeşili yağlarıyla hazırlanan masaj yağları, roll-on'lar ve gece merhemleri. Zencefil kompresi, kapsaisin, zerdeçal ve sarı kantaron çayları, klorella, zufa otu banyosu ve hacamat da kayıtlıdır. Uyarılar: karışımlar açık yaraya sürülmez, süre ve yaş sınırlarına uyulmalı, bergamot ve limon yağları ışık duyarlılığı yapar; sarı kantaron birçok ilaçla etkileşir. Kan sulandırıcı ve kalp ilacı kullananların hekime danışması önerilir.