Endometriozis

Nedir, neden olur

Nedir

Rahim iç yüzeyini kaplayan endometrium dokusunun; rahim dışında yumurtalıklar, karın zarı, bağırsaklar, tüpler ve mesane gibi farklı organlarda yerleşip gelişmesine endometriozis denmektedir [1-3]. Yumurtalıklara yerleşen bu dokuların her adet döneminde kanayarak pıhtılaşması ve zamanla koyu renkli sıvı içeren yapılar oluşturması ise halk arasında çikolata kisti olarak adlandırılmaktadır [1, 3].

Neden olur

Kaynaklarda endometriozisin kesin nedeni tam olarak açıklanamamakla birlikte; genetik yatkınlık, yapısal rahim anormallikleri ve hormonal dengesizliklerin rol oynadığı belirtilmektedir [3]. Bazı geleneksel ve bütüncül kaynaklarda ise deterjanlar, kozmetikler, plastik kaplar ve ambalajlı gıdalar yoluyla vücuda alınan sentetik östrojen benzeri kimyasalların (bisfenol-A, dioksin, ftalatlar) dokularda birikerek hücre yapısını değiştirdiği ve endometrium gibi davranmasına yol açtığı ifade edilmektedir [1, 4-6].

Nasıl seyreder

Rahim dışındaki bu dokular, kadınlık hormonlarına yanıt vererek her ay adet döngüsüne paralel biçimde kalınlaşmakta ve iç kanamaya neden olmaktadır [1, 3]. Dışa akamayan bu kanamalar karın içinde iltihaplanma, lezyonlar, organ yapışıklıkları ve kistler meydana getirmektedir [1]. Tablo genellikle giderek şiddetlenen ağrılı adet görme (dismenore), kronik kasık ve bel ağrısı, cinsel ilişkide ağrı (disparoni), adet düzensizlikleri, idrar ve bağırsak şikâyetleri ile üreme sürecinin farklı aşamalarında olumsuzluk yaratarak kısırlık (infertilite) şeklinde seyretmektedir [1-3, 7, 8].

Ne zaman hekime gidilmeli

Günlük yaşam kalitesini bozan veya şiddeti zamanla artan adet ağrıları, kronik kasık ve bel ağrıları, cinsel ilişki sırasında duyulan şiddetli ağrı, adet dönemlerinde makattan veya idrar yollarından kan gelmesi ve korunmasız ilişkiye rağmen gebe kalamama durumlarında vakit kaybetmeden bir kadın hastalıkları ve doğum uzmanına başvurulması gerekmektedir [1, 3, 9, 10]. Hastalığın değerlendirilmesi ve kesin tanısı jinekolojik muayene, ultrason veya laparoskopik yöntemlerle yapılmaktadır [3].

Geleneksel yaklaşım

Fitoterapi ve geleneksel kaynakların endometriozise genel yaklaşımı; karaciğerin detoksifikasyon kapasitesini destekleyerek vücuttaki fazla östrojenin atılımını sağlamak, hormonal dengeyi kurmak ve dokulardaki iltihap ile krampları yatıştırmak üzerine odaklanmaktadır [11-14]. Ayrıca sentetik östrojenik kimyasallardan ve işlenmiş gıdalardan uzak durulması, beslenme düzeninin iyileştirilmesi ve pelvik bölge dolaşımının desteklenmesi önerilen genel ilkeler arasında yer almaktadır [13, 15].

Derlemenin özeti

Endometriozis için 9 hazırlık derlenmiştir. Hayıt meyvesi, karahindiba ve zerdeçal çayları, kuru beyaz soğan suyu kürü ve rahim bölgesi için masaj yağı yer alır; acı kavun suyu bezi ve acı kavun–çörek otu vajinal hamuru gibi güçlü geleneksel uygulamalar da kayıtlıdır. Uyarılar: soğan kürü yalnızca beyaz soğanla yapılmalı, olgunlaşmamış acı kavun ciddi tahriş ve zehirlenme yapabilir, zerdeçal kan sulandırıcılarla etkileşir. Kaynaklardan biri katkılı gıda ve kimyasal toksinlerden uzak durulmasını ayrıca vurgular. Endometriozis jinekoloji takibi gerektirir.