Crohn hastalığı

Nedir, neden olur

Nedir

Crohn hastalığı, ağızdan anüse kadar tüm sindirim kanalının herhangi bir bölümünü tutabilen, genellikle parçalı (atlamalı) bir yerleşim gösteren ve bağırsak duvarının tüm katmanlarını etkileyen kronik, iltihabi bir bağırsak hastalığıdır [1, 2]. Kaynaklarda en sık ince bağırsağın son kısmı olan ileum ile kalın bağırsakta görüldüğü, tutulan sindirim bölgesinde doku kalınlaşması, ödem ve derin ülserli yaralara yol açtığı kaydedilmektedir [1, 2].

Neden olur

Crohn hastalığının kesin nedeni tam olarak bilinmemekle birlikte, genetik yatkınlık ve çevresel etkenlerin birlikte rol oynadığı kabul edilmektedir [1, 2]. Bağışıklık sisteminin aşırı tepki vererek bağırsak mukozasındaki etkenlere karşı iltihabi yanıt başlatmasının temel sebeplerden biri olduğu belirtilmektedir [2, 3]. Sigara kullanımı, yoğun stres, beslenme faktörleri ve bağırsak mikroflorasındaki bozulmaların da hastalığın ortaya çıkmasını veya atakları tetiklediği kaynaklarda geçmektedir [1, 2, 4].

Nasıl seyreder

Hareketli bir seyir izleyen hastalık, belirtilerin şiddetlendiği alevlenme (atak) dönemleri ile şikâyetlerin gerilediği iyileşme dönemleriyle ilerler [1, 2]. En sık gözlenen belirtiler kramp tarzında karın ağrısı, kronik ishal, karında şişkinlik, bulantı, kusma, iştahsızlık, ateş, halsizlik ve istem dışı kilo kaybıdır [1, 2]. Bağırsak duvarının tüm katmanlarının etkilenmesi nedeniyle zamanla bağırsakta darlıklar, delinmeler, makat bölgesinde çatlaklar, apseler ve organlar arasında fistül kanalları gelişebilmektedir [1, 2].

Ne zaman hekime gidilmeli

Sürekli veya kramp şeklinde şiddetli karın ağrıları, geçmeyen ya da kanlı ishal şikâyetlerinde vakit kaybetmeden gastroenteroloji uzmanına başvurulmalıdır [1-3]. Yüksek ateş, belirgin ve hızlı kilo kaybı, durdurulamayan kusma ile sıvı kaybı belirtilerinde tıbbi değerlendirme şarttır [1, 2]. Makat çevresinde ağrılı şişlik, iltihaplı akıntı veya ani gelişen karın şişliği ve dışkılayamama gibi tıkanıklık ya da delinme işaretlerinde acil tıbbi yardım alınmalıdır [2, 5].

Geleneksel yaklaşım

Fitoterapi ve geleneksel tıp kaynaklarında Crohn hastalığına genel yaklaşım; bağışıklık dengesini korumayı, bağırsak mukozasındaki iltihabi süreci baskılamayı ve sindirim sistemini rahatlatmayı amaçlar [1, 6, 7]. Kaynaklarda, hastanın yaşam kalitesini artırmak üzere antienflamatuvar (iltihap giderici), büzücü (astrenjan) ve doku koruyucu nitelikteki doğal desteklerin yanı sıra kişiye özel diyet düzenlemelerinden yararlanılabileceği ifade edilmektedir [1, 6-8].

Derlemenin özeti

Crohn hastalığı için 21 hazırlık derlenmiştir. Akgünlük (Boswellia) ekstresi, zerdeçal–karabiber, hatmi kökü, karnıyarık otu tohumu, meyan kökü ve rezene öne çıkar; balık yağı, glutamin ve probiyotik gibi destekler de yer alır. Eski kaynaklardan ratanya kökü, pirinç–ayva, sinirli yaprak otu ve enginar tarifleri ile aromaterapi masaj yağları kayıtlıdır. Uyarılar çoğunlukla masaj yağlarıyla ilgilidir: yama testi, nane yağı hassasiyeti, yaş sınırları; bazı karışımlar sara, kanser ve karaciğer hastalarında kullanılmaz. Crohn gastroenteroloji takibi gerektirir; bu bilgiler tedavinin yanında okunmalıdır.