Boğmaca

Pertussis

Nedir, neden olur

Nedir

Boğmaca (pertussis veya kokluş), solunum yollarını ve akciğerleri etkileyen, özellikle şiddetli öksürük nöbetleriyle karakterize oldukça bulaşıcı bir solunum yolu enfeksiyonu olarak tanımlanmaktadır [1, 2]. Tıp literatüründe "Pertussis" adıyla bilinen bu rahatsızlık, her yaş grubundaki bireylerde ortaya çıkabilmekle birlikte özellikle yetişkinlere kıyasla küçük çocuklarda ve bebeklerde çok daha sık takip edilmektedir [1, 2].

Neden olur

Hastalığın temel nedeni, solunum yollarına ve akciğer dokusuna yerleşen bulaşıcı bakterilerin yol açtığı akut enfeksiyondur [1]. Bulaşma genellikle enfekte kişilerin öksürmesi, hapşırması veya yakın temastaki konuşması esnasında damlacık yoluyla gerçekleşmektedir [1, 2]. Solunum yolu mukozasına tutunan etken mikroorganizmalar, hava yollarında iltihaplanmaya, doku tahrişine ve mukoza tıkanıklığına sebebiyet vermektedir [1].

Nasıl seyreder

Hastalık başlangıçta sıradan ve hafif bir üst solunum yolu enfeksiyonu şeklinde seyreder; ilk aşamada hafif ateş, titreme, burun akıntısı, halsizlik ve basit öksürük belirtileri görülmektedir [1, 2]. İlerleyen süreçte hastalık tablosu şiddetlenerek boğulurcasına gelen peş peşe öksürük nöbetlerine dönüşmektedir [1, 2]. Nöbetler esnasında nefes darlığı, ıslıksı derin nefes alma çabası ve öksürük sonrasında kusma durumları yaşanabilmektedir [1, 2]. Rahatsızlığın toplam seyir süresi ortalama 4 ila 6 hafta kadar devam edebilmektedir [2].

Ne zaman hekime gidilmeli

Öksürük nöbetleri esnasında nefes almada belirgin güçlük, morarma, öksürük sonrasında kusma, yüksek ateş veya genel durum bozukluğu görüldüğünde vakit kaybetmeden tıbbi değerlendirme alınmalıdır [1, 2]. Erken dönemde konulan teşhis, antibiyotik ve tıbbi tedavilerin başarısını artırarak hastalığın kontrol altına alınmasına ve gelişebilecek komplikasyonların önlenmesine imkân sağlamaktadır [1].

Geleneksel yaklaşım

Fitoterapi ve geleneksel tıp kaynaklarında boğmaca şikâyetine karşı genel yaklaşım; solunum yollarını nemlendirerek yumuşatmak, öksürük refleksini yatıştırmak ve hastanın nefes almasını rahatlatmak üzerine kuruludur [1-3]. Kaynaklarda, uçucu yağ buğularının veya difüzörlerin solunması, mukoza yumuşatıcı gargaralar, göğüs bölgesini ferahlatıcı bitkisel şuruplar ve destekleyici doğal karışımların sürecin hafifletilmesinde değerlendirildiği belirtilmektedir [1-3].

Derlemenin özeti

Boğmaca için 45 hazırlık derlenmiştir. Kaynatmalar ve buğular öne çıkar; güneş gülü (Drosera) bu başlığın kendine özgü bitkisidir ve çay, tentür ve karışımlarda defalarca geçer. Çörek otu–süt karışımı, gelincik–bal şurubu, hatmi, menekşe, sığırkuyruğu, meyan kökü ve kekik diğer malzemelerdir; uçucu yağ buğuları ve difüzör karışımları ayrı bir kümedir. Uyarılar: güneş gülü tahriş edici maddeler içerir, kekik gebelikte kullanılmaz, difüzör kullanımı 30 dakikayı geçmemelidir. Boğmaca özellikle bebeklerde tehlikelidir; aşısı bulunan bir hastalıktır ve hekim takibi gerektirir.