Boğaz ağrısı

Sore Throat

Nedir, neden olur

Nedir

Boğaz ağrısı veya tıbbi adıyla farenjit, ağız boşluğu ile yemek borusu arasında kalan yutak bölgesinin (farinks) arka duvarında meydana gelen bir iltihaplanmadır [1, 2]. Kaynaklarda bu durum, ani gelişen ve şiddetli belirtiler gösteren "akut farenjit" ile daha hafif seyretmesine rağmen uzun süre devam eden "kronik farenjit" olmak üzere iki farklı şekilde sınıflandırılmaktadır [2, 3].

Neden olur

Bu şikâyetin genellikle soğuk algınlığı ve grip gibi üst solunum yolları enfeksiyonlarına yol açan virüslerden veya çeşitli bakterilerden kaynaklandığı belirtilmektedir [1, 2, 4]. Bunun yanında kirli ya da tozlu hava, tütün dumanı, ses tellerinin aşırı zorlanması, çok sıcak veya soğuk gıdaların tüketilmesi ile mide asidinin boğazı tahriş ettiği reflü gibi çevresel ve fiziksel faktörlerin de önemli nedenler arasında yer aldığı kaynaklarda geçmektedir [1-3].

Nasıl seyreder

Akut durumlarda boğazda ani başlayan yanma, kuruluk, yutkunma güçlüğü ve ağrının yanı sıra ses kısılması, ateş, burun akıntısı ile halsizliğin ön planda olduğu görülmektedir [1-3]. Kronik farenjitte ise genellikle ateş veya kırgınlık görülmediği; ancak boğazda sürekli yabancı bir cisim varmış hissi, gıcık tarzında öksürük, boğazı sık sık temizleme ihtiyacı ve hafif şiddette ama inatçı bir yutma zorluğu yaşanabileceği kaynaklarda ifade edilmektedir [2, 3].

Ne zaman hekime gidilmeli

Belirtilerin on günden uzun sürmesi, yutkunmanın imkânsız hâle gelmesi, nefes alma güçlüğü, bademciklerin üzerinde sarı-beyaz odakların belirmesi ve boyun bezlerinde aşırı şişme durumunda mutlaka uzman bir hekime başvurulması gerektiği kaynaklarda vurgulanmaktadır [5]. Özellikle çocuklarda ve bebeklerde yüksek ateş, sıvı kaybı belirtileri, aşırı halsizlik ve kulak ağrısı eşlik ediyorsa zaman kaybetmeden tıbbi destek alınmasının önemi belirtilmektedir [6].

Geleneksel yaklaşım

Geleneksel fitoterapi kaynaklarında boğaz ağrısına yaklaşım, vücut direncini artırmaya yönelik sistemik bağışıklık desteği ile boğaz dokularını doğrudan rahatlatacak yerel uygulamaları bir arada sunmaktadır [2, 7, 8]. Tarihsel süreçte boğazın kuru kalmasının önlenmesi amacıyla havayı nemlendirme yöntemleri, ılık sıvı tüketiminin sürdürülmesi ve büzücü/antiseptik özelliklere sahip gargaralarla yerel tahrişin hafifletilmesi genel bir ilke olarak kabul edilmektedir [1, 2, 7, 8].

Derlemenin özeti

Boğaz ağrısı için 84 hazırlık derlenmiştir ve derlemenin yönü açıktır: gargaralar tek başına tariflerin üçte birini oluşturur, ardından dekoksiyonlar, sürülme yağları ve buğular gelir. Tekrar eden droglar adaçayı (Salvia officinalis), ebegümeci (Malva sylvestris), hatmi (Althaea officinalis), sinirli ot (Plantago lanceolata), meyan kökü, ekinezya, çay ağacı (Melaleuca alternifolia), limon ve meşe kabuğudur; büzücü etkili sumak, nar ve karadut usaresi ile örtücü etkili keten tohumu ve müsilajlı bitkiler iki farklı yaklaşımı temsil eder. Tuzlu su gargarası, bal-sirke karışımları ve ılık lapa sargıları gibi basit ev uygulamaları, Çin tıbbının Yin Qiao Ma Bo San gibi klasik formülleriyle aynı başlıkta yer alır. Uyarılar bu başlıkta olağandışı ayrıntılıdır ve büyük kısmı yaş sınırlarıyla ilgilidir: yoğun uçucu yağ içeren gargaraların çocuklarda kullanılmaması, boğaz pastillerinin dört yaş altında soluk borusuna kaçma riski, tuzlu su gargarasının çocuklara uygulanmaması. Adaçayı gargarasında iki haftalık süre sınırı, hidrosol spreylerde bir haftalık sınır ve cilde sürülen karışımlarda yama testi diğer tekrar eden kayıtlardır.