Böbrek iltihabı

Nephrosis

Nedir, neden olur

Nedir

Böbrek iltihabı, böbreklerin iç kısımlarının ve idrarı mesaneye taşıyan üreter kanallarının iltihaplanmasıyla seyreden, tıp dilinde pyelonefrit veya nefrit olarak adlandırılan ciddi bir enfeksiyondur [1]. Kaynaklarda bu rahatsızlığın tüm yaşlarda ortaya çıkabileceği, ancak kadınlarda erkeklere oranla daha sık görüldüğü belirtilmektedir [1]. İltihap, genellikle ani gelişen akut formda veya tam tedavi edilmediğinde ortaya çıkan müzmin (kronik) formda görülebilmektedir [1, 2].

Neden olur

Kaynaklara göre, bu iltihaba en sık yol açan etken, dışkıda bolca bulunan E. coli bakterisidir [1]. Bakterilerin idrar yollarından yukarı tırmanması ya da komşu organlardan kan yoluyla böbreklere ulaşması enfeksiyona neden olur [1]. Ayrıca şeker hastalığı, böbrek taşları, prostat büyümesi, vezikoüretral reflü (VUR) gibi anatomik sorunlar ile kontrolsüz antibiyotik ve ağrı kesici kullanımı da böbrek iltihabının gelişimini kolaylaştıran risk faktörleri arasında sayılmaktadır [1]. Geleneksel tıp kaynaklarında ise deterjanlardaki toksik maddeler ile kimyasal saç boyalarının glomerüllerde doku bozulmasına ve iltihaplanmaya yol açabileceğine dikkat çekilmektedir [3].

Nasıl seyreder

Hastalık genellikle yüksek ateş, titreme ve belin üst yan bölgelerinde hissedilen, halk arasında böğür ağrısı olarak bilinen sırt ve yan ağrılarıyla kendini gösterir [1, 2]. Akut durumlarda kasıklara kadar yayılan bu ağrılara bulantı, kusma ve halsizlik de eşlik edebilir [1, 2]. Hastalarda sık sık idrara çıkma ihtiyacı, idrar yaparken yanma, ağrı ve idrarda et suyu görünümü veya püy gibi belirtiler gözlenebilmektedir [1]. Yaşlı hastalarda ise bu süreç bazen bilinç bulanıklığı şeklinde seyredebilmektedir [1].

Ne zaman hekime gidilmeli

Böbrek iltihabı hayati risk barındıran ciddi bir klinik tablo olduğundan, belirtiler fark edildiği anda vakit kaybetmeden uzman bir hekime başvurulmalıdır [1]. Kaynaklarda, pyelonefrit şüphesinde kesinlikle sadece ev yapımı veya bitkisel karışımlarla tedaviye çalışılmaması gerektiği, çoğunlukla hastane ortamında damardan antibiyotik tedavisi uygulanmasının şart olduğu vurgulanmaktadır [1]. İdrar yaparken ağrı, yüksek ateş ve böğür ağrısı gibi yakınmaların varlığında acilen tıbbi değerlendirme yapılması gerektiği bildirilmektedir [1].

Geleneksel yaklaşım

Geleneksel tıp ve fitoterapi kaynaklarında, böbrek iltihapları çoğunlukla kan veya safra gibi vücut sıvılarının bozulması ya da tıkanıklıklar sonucu ortaya çıkan bir hararet durumu olarak değerlendirilmektedir [4, 5]. Bu kaynaklarda böbreğin yükünü hafifletmek adına tuz ile hayvansal gıdaların azaltılması ve özel sıvı diyetlerinin uygulanması ön plandadır [2, 6]. Ayrıca idrar söktürücü bitki çaylarının demlenmesi, bel bölgesine sıcak kompres, kupa çekilmesi veya hacamat gibi geleneksel destekleyici yöntemlerin böbrekleri kuvvetlendirmede yararlı olduğu kaynaklarda geçmektedir [2, 7, 8].

Derlemenin özeti

Böbrek iltihabı için 37 hazırlık derlenmiştir; dekoksiyonlar ve bel bölgesine uygulanan kompresler öndedir. Droglar iki işlevde toplanır: idrar yollarını yıkayan ve yatıştıran grup — hatmi (Althaea officinalis), keten tohumu, atkuyruğu, mısır püskülü, huş ağacı, ayrık kökü, arpa ve kiraz sapı — ile mikrobu hedefleyen grup — ayıüzümü (Arctostaphylos uva-ursi), kızılcık suyu, kekik ve mersin yaprağı. Sıcak su torbası, buhar kompresi, yarım banyo ve yağlı yakılar dıştan uygulanan kümeyi oluşturur. Bu başlıkta kaynakların ortak tavrı nettir: böbrek iltihabının hekim tedavisi ve yatak istirahati gerektiren ciddi bir tablo olduğu, bitkisel yöntemlerin ancak destek olabileceği açıkça belirtilir. Uyarılar bunun etrafında şekillenir — atkuyruğunda potasyum kaybı nedeniyle süre sınırı, ayıüzümünde doktor bilgisi olmadan iki haftayı aşmama, meyan kökünde günlük doz sınırı, ölmez çiçekte aralıklı kullanım. Kahve, alkol, baharatlı ve tuzlu gıdalardan kaçınma ile ağrı kesici ve aspirinin böbreğe yükü diğer maddelerdir.