Bademcik iltihabı

Tonsillitis

Nedir, neden olur

Nedir

Tıbbi olarak tonsillit veya halk arasında anjin olarak adlandırılan bu durum, boğazın iki yanında bulunan tonsil adlı bademcik dokularının iltihaplanmasıdır [1, 2]. Bademcikler, solunum yoluyla vücuda girmeye çalışan virüs ve bakterileri yakalayarak yok eden ve bağışıklık sistemimizin ilk savunma hattını oluşturan önemli koruyucu organlardır [2].

Neden olur

Bademcik iltihabı, solunum yoluyla alınan virüsler ya da bakterilerin bu dokularda çoğalmasıyla tetiklenir [2]. Çocuklarda en yaygın etken streptokok bakterileri iken; grip, adenovirüs ve herpes gibi virüsler de hastalığa neden olabilir [2]. Kapalı ortamlar, dengesiz beslenme ve soğuk havanın vücut direncini düşürmesi de enfeksiyona zemin hazırlar [2, 3].

Nasıl seyreder

Enfeksiyon genellikle yüksek ateş, boğazda belirgin kızarıklık, şişlik ve şiddetli yutkunma zorluğuyla başlar [1, 2]. Bakteriyel anjinlerde bademcik üzerinde beyaz veya sarımsı cerahat odakları oluşabilir [1, 2]. Süreç boyunca halsizlik, baş ve vücut ağrıları, ağız kokusu ile kulak bölgesine yansıyan ağrılar yaygın şekilde görülür [1, 2].

Ne zaman hekime gidilmeli

Belirtilerin 10 günden fazla sürmesi, nefes almada zorluk yaşanması veya yutkunma güçlüğü nedeniyle sıvı tüketilememesi durumunda acilen bir uzmana başvurulmalıdır [2, 4]. Ayrıca bademcikler üzerinde yoğun beyaz lekelerin bulunması, ateşin kontrol altına alınamaması ve ağrının kulaklara veya sinüslere sabitlenerek şiddetlenmesi de mutlak tıbbi müdahale gerektirir [2, 4].

Geleneksel yaklaşım

Geleneksel tıp kaynaklarında bademciklerin şişmesi, bağışıklık sisteminin zararlı atıkları vücuttan uzaklaştırma mücadelesi olarak değerlendirilmektedir [5]. Tarihi tıp klasiklerinde, boğaz bölgesindeki harareti yatıştırmak için temizleyici ve büzücü gargaraların uygulanması gerektiği geçmektedir [6, 7]. Ayrıca bu süreçte sindirimi zor gıdalardan kaçınılması ve bedenin dinlendirilmesi tavsiye edilmektedir [5, 6].

Derlemenin özeti

Bademcik iltihabı için 60 hazırlık derlenmiştir; gargaralar ve dekoksiyonlar başı çeker, bunları boyun bölgesine uygulanan lapalar, kompresler, tentürler ve buğular izler. Bitki seçimi boğaz ağrısıyla örtüşür — adaçayı (Salvia officinalis ve Salvia fruticosa), ebegümeci, papatya, böğürtlen yaprağı, meşe kabuğu, mürrüsafi (Commiphora myrrha), zerdeçal ve limon — buna Çin tıbbından Scutellaria, Forsythia ve Isatis içeren formüller ile klasik metinlerden şap, kostus ve nar kabuğu terkipleri eklenir. Dıştan uygulanan hatmi çiçeği lapası, keten tohumu bulamacı ve meşe kabuğu kompresleri, içten alınan gargaralar kadar sık geçer. Uyarıların en önemlisi tıbbi niteliktedir: kaynaklar streptokok gibi bakteriyel bademcik iltihaplarında bitkisel yöntemlerin tek başına yeterli olmadığını, hekim değerlendirmesi gerektiğini belirtir. Bunun yanında adaçayı çayının aralıksız kullanım süresinin sınırlanması, mürrüsafinin gebelikte yüksek dozda kullanılmaması, çocuklarda pastil ve sıcak buğu uygulamalarında boğulma ile yanık riski vurgulanır.