Alerji

Allergy

Nedir, neden olur

Nedir

Alerji, normal şartlarda vücut için tamamen zararsız olan polen, ev tozu, mikroskobik akarlar, hayvan tüyleri, bazı gıdalar veya kozmetik ürünlerin yapısında yer alan esanslar ve koruyucular gibi çevresel maddelerin bağışıklık sistemi tarafından yanlışlıkla bir tehdit (antijen) olarak algılanması durumudur [1, 2]. Vücudun bu yabancı maddelere karşı geliştirdiği savunma mekanizmasının normalin dışında aşırı, abartılı ve hassas bir şekilde çalışmasıyla karakterize olan bu reaksiyonlar, bireyin günlük yaşam konforunu ve genel yaşam kalitesini oldukça olumsuz yönde etkileyebilmektedir [3].

Neden olur

Alerjik reaksiyonlar, bağışıklık sisteminin söz konusu yabancı alerjenlerle karşılaşması sonucunda kendini koruma amacıyla antikor (özellikle IgE) üretmesiyle tetiklenmektedir [1, 4]. Modern yaşamın getirdiği yoğun hava kirliliği, genetiği değiştirilmiş gıdalar, hazır besinlerdeki katkı maddeleri, kimyasal temizleyiciler ve kozmetiklerdeki sentetik bileşenler bu reaksiyonların artış göstermesinde önemli etkenler olarak kabul edilir [4, 5]. Geleneksel fitoterapi kaynaklarında ise vücudun sentetik kimyasallar ve ilaçlarla yıpranarak zayıflaması, buna bağlı olarak da karaciğer ve böbreklerin toksinleri filtreleyip vücuttan uzaklaştırma fonksiyonlarının bozulmasının alerjiye zemin hazırladığı geçmektedir [5].

Nasıl seyreder

Alerjinin seyri ve şiddeti, hassasiyet gösterilen alerjenin türüne ve vücutta biriktiği bölgeye göre kişiden kişiye ciddi düzeyde farklılıklar sergilemektedir [5, 6]. Solunum yollarını etkileyen alerjiler genellikle hapşırık krizleri, burun akıntısı, tıkanıklık ve gözlerde kızarıp yaşarma şeklinde seyrederken; cilt reaksiyonları ise şiddetli kaşıntı, döküntü, kızarıklık, kurdeşen kabarıklıkları ve egzamaya bağlı cilt kurulukları ile kendini gösterir [1, 5, 7]. Gıda hassasiyetleri ise bulantı, kusma, karın ağrısı ve ishal gibi sindirim sistemi rahatsızlıkları şeklinde krizler halinde gelişebilmektedir [5, 8].

Ne zaman hekime gidilmeli

Şikayetlerin yaşam tarzı değişikliklerine ve tetikleyicilerden uzak durulmasına rağmen geçmediği, kronikleştiği veya giderek şiddetlendiği durumlarda mutlaka uzman bir hekime başvurulmalıdır [1, 9]. Özellikle arı sokması veya belirli bir ilacın alımı sonrasında hızla gelişen; dilde, dudaklarda, yüzde veya boğazda ani şişmeler, nefes darlığı, hırıltılı solunum, bilinç bulanıklığı, morarma ve ani tansiyon düşüşü gibi ağır anafilaksi belirtileri ortaya çıktığında, hiç vakit kaybetmeden acil tıbbi yardım alınması hayati önem taşımaktadır [5].

Geleneksel yaklaşım

Geleneksel fitoterapi kaynaklarında alerjiye yaklaşım, öncelikle yapay alerjenler ile teması kesmek ve vücudun alerjen maddelere karşı gösterdiği aşırı duyarlılığı azaltmak üzerine kuruludur [5]. Alerjiye karşı duyarlılığı düşürmek amacıyla beslenme düzeninin düzeltilmesi, karaciğer ile böbreklerin toksinlerden temizlenmesi ve genel bağışıklık sistemini dengeleyici doğal uygulamalara ağırlık verilmesi gerektiği kaynaklarda geçmektedir [1, 5].

Derlemenin özeti

Alerji için 50 hazırlık derlenmiştir; dekoksiyon çayları öndedir, bunları cilt yağları, kompresler, difüzör karışımları ve buğular izler. Tekrar eden droglar ısırgan (Urtica dioica), kekik, göz otu, papatya, hatmi, ebegümeci, sinirli ot, zerdeçal, zencefil, akgünlük ve çörek otudur; soğan ekstresi ve şahtere dekoksiyonu geleneksel katmanı oluşturur. Tarifler alerjinin biçimine göre ayrılmıştır: alerjik nezle ve sinüs tıkanıklığı, alerjik cilt kabarıklıkları ve kaşıntı, alerjik astım, saman nezlesi ile kurdeşen için ayrı karışımlar verilmiştir. Bu başlıkta en kritik bilgi anafilaksi başlığı altındadır: ani ve şiddetli alerjik kriz hayati tehlike taşır, bitkisel hiçbir yöntem adrenalin ve acil tıbbi müdahalenin yerine geçmez. Uyarılar ayrıca ilginç bir ikilik içerir — alerji için önerilen uçucu yağların kendileri de alerjen olabilir; bu nedenle yama testi, mentol duyarlılığı, astım ve KOAH hastalarında difüzör kısıtı ile uzun süreli solumanın sakıncası tek tek belirtilmiştir.