Ağız kokusu

Nedir, neden olur

Nedir

Tıp dilinde "halitozis" olarak adlandırılan ağız kokusu, nefesten yayılan rahatsız edici ve istenmeyen koku durumudur [1-3]. Ağız içindeki mikroorganizmaların yiyecek artıklarını parçalaması esnasında açığa çıkan uçucu sülfür bileşiklerinden veya çeşitli sistemik etkenlerden kaynaklanan yaygın bir hijyen ve sağlık sorunudur [2, 3].

Neden olur

Kaynaklara göre ağız kokusu hem ağız içi hem de ağız dışı faktörlerden ileri gelebilmektedir [1, 3]. Ağız içi nedenler arasında yetersiz ağız hijyeni, diş çürükleri, diş eti iltihapları, dilde pas tabakası birikimi ve ağız kuruluğu öne çıkmaktadır [2-4]. Ağız dışı nedenler arasında ise sinüzit ve bademcik iltihabı gibi üst solunum yolu rahatsızlıkları; reflü, hazımsızlık gibi sindirim problemleri; karaciğer, böbrek yetmezliği ve diyabet gibi sistemik hastalıklar yer almaktadır [1, 3]. Ayrıca sigara, alkol, uzun süreli açlık ve kükürtlü gıdaların tüketimi de koku oluşumunu tetikleyebilmektedir [1, 3].

Nasıl seyreder

Ağız kokusu, sebebine bağlı olarak geçici veya kronik bir seyir izleyebilmektedir [3, 5]. Sabah uyanıldığında veya belirli gıdaların tüketimi sonrasında görülen geçici kokular ağız bakımıyla kolayca düzelmektedir [3]. Tedavi edilmeyen diş veya diş eti hastalıklarında koku süreklilik kazanarak kişinin sosyal ilişkilerini ve psikolojisini olumsuz etkileyebilmektedir [3]. Diyabet veya organ yetmezlikleri gibi iç hastalıklara bağlı durumlarda ise kokuya hastalığa özgün klinik belirtiler eşlik etmektedir [3].

Ne zaman hekime gidilmeli

Düzenli ağız hijyenine rağmen uzun süre devam eden ve kendiliğinden geçmeyen koku durumlarında mutlaka hekime başvurulmalıdır [1, 3]. Diş eti kanaması, dişlerde sallanma veya ağızda iyileşmeyen yaralar varlığında öncelikle bir diş hekimine gidilmelidir [3, 6]. Ağız içi bir sebep saptanmadığında veya mide ağrısı, yutma güçlüğü ve yüksek ateş gibi ek şikâyetler görüldüğünde ilgili tıp uzmanına danışılması önerilmektedir [3].

Geleneksel yaklaşım

Fitoterapi ve geleneksel tıp kaynaklarında ağız kokusu; yalnızca lokal bir ağız sorunu olarak değil, çoğunlukla sindirim sistemi düzensizlikleri, mide problemleri ve vücuttaki toksin birikiminin bir yansıması olarak değerlendirilmektedir [1, 7-9]. Geleneksel kaynaklardaki temel yaklaşım; öncelikle sindirim sistemini destekleyip vücuttaki birikintileri uzaklaştırmak, ardından doğal gargara ve çiğneme uygulamalarıyla ağız ortamını temizleyerek nefesi ferahlatmaktır [4, 10, 11].

Derlemenin özeti

Ağız kokusu için 70 hazırlık derlenmiştir. Gargaralar ve kaynatmalar öne çıkar; karanfil, kakule, turp, biberiye, maydanoz, damla sakızı, okaliptüs, rezene ve kimyon en sık geçen malzemelerdir. Çiğneme yöntemleri (kakule–karanfil, yabani kekik, hasır otu kökü), misvak, uçucu yağlı çalkalama suları ve hidrosoller ayrı kümelerdir. Uyarılar çoğunlukla hafiftir: bazı hidrosollere karşı aile duyarlılığı, sanikili infüzyonunda günlük sınır, altın mühürün taze kullanılmaması. Uzun süren ağız kokusunda diş, diş eti, mide ya da sinüs kaynaklı bir nedenin araştırılması gerekir.