Adet düzensizliği

Emmenagogue

Nedir, neden olur

Nedir

Adet düzensizliği, menstrual döngünün 15 günden kısa veya 35 günden uzun aralıklarla gerçekleşmesi durumunu ifade eder [1]. Sağlıklı bir döngünün ortalama 21 ila 35 gün arasında sürmesi beklenirken, bu sınırların dışındaki her durum düzensizlik olarak kabul edilir [2]. Rahim kaslarının kasılmasıyla ortaya çıkan ve döngü öncesinde ya da kanama esnasında alt karın bölgesinde hissedilen kramplar ise adet sancısı (dismenore) olarak adlandırılır [11_image, 192].

Neden olur

Kaynaklarda, adet düzensizliğinin temelinde genellikle hormonal dengesizlikler ve yumurtlama sürecindeki aksamaların yattığı belirtilmektedir [46_image, 189]. Bunun yanı sıra rahim içi dokuda kalınlaşma, endometriozis (çikolata kisti), miyomlar, kistler, polipler ve genital enfeksiyonlar gibi fizyolojik nedenler de süreci etkileyebilir [11_image, 185]. Stres, hızlı kilo değişimleri, sağlıksız beslenme alışkanlıkları ve doğum kontrol hapı gibi sentetik ilaçların kullanımı da bu dengeleri bozabilmektedir [1, 2].

Nasıl seyreder

Bu durum; seyrek adet görme, sık aralıklarla adet olma, kanama süresinin uzaması veya miktarının aşırı fazla ya da az olması şeklinde seyreder [1]. Sancılı süreçlerde ise kasıklarda kıvrandırıcı kramplara bel ve sırt ağrıları, baş ağrısı, halsizlik, şişkinlik ve duygu durumu dalgalanmaları eşlik edebilir [2, 3]. Bazı ileri durumlarda ise adet kanamasının tamamen kesilmesi (amenore) gözlenmektedir [1].

Ne zaman hekime gidilmeli

Genç kızlarda 15-16 yaşına gelindiği halde hiç adet kanaması görülmemişse mutlaka uzman bir hekime müracaat edilmelidir [1]. Ayrıca kanamanın 10 günden fazla sürmesi, aşırı miktarda ped kullanımını gerektiren yoğun kanamalar, döngü dışı beklenmedik ara kanamalar ve günlük yaşamı engelleyen şiddetli, kronik ağrılar durumunda vakit kaybetmeden tıbbi değerlendirme yapılması gerektiği kaynaklarda vurgulanmaktadır [1].

Geleneksel yaklaşım

Geleneksel fitoterapi kaynaklarında, bu şikayetler çoğunlukla bedendeki zararlı maddelerin birikmesi (hılt bozuklukları), rahimdeki tıkanıklıklar (rutka) ve soğuk mizaç gibi dengesizliklerle ilişkilendirilmektedir [4-6]. Tarihsel süreçte tedavinin genel amacı; bedeni toksinlerden temizlemek, tıkanıklıkları eriterek söküp atmak ve pelvis bölgesindeki kan dolaşımını ve hormonal akışı yeniden dengeye getirmektir [7-9].

Derlemenin özeti

Adet düzensizliği için 60 hazırlık derlenmiştir; dekoksiyon ve infüzyon çayları derlemenin belkemiğini oluşturur. Tekrar eden droglar civanperçemi (Achillea millefolium), aslanpençesi (Alchemilla vulgaris), pelin otu, misk kekiği, biberiye, atkuyruğu, çobançantası, maydanoz, kereviz, aspir (Carthamus tinctorius) ve yarpuzdur; Amerikan kökenli siyah yılan kökü (Actaea racemosa) ve mavi kohoş (Caulophyllum) ile Çin tıbbının Wen Jing Tang ve Tao Hong Si Wu Tang gibi formülleri diğer katmanlardır. Hacamat, sülük ve kuru kupa uygulamaları ayrı bir küme oluşturur. Uyarılar bu başlıkta kritiktir çünkü kullanılan drogların çoğu adet söktürücü ve rahim uyarıcıdır — bu da gebelikte doğrudan risk demektir: kan hareketlendirici Çin formüllerinin, pelin otunun ve aloe veranın gebelikte kullanılmaması açıkça belirtilir. Pelin otunda küçük doz sınırı, kekikte sık tekrarlanan dozların yan etkisi, solucan otunda yüksek doz riski ve siyah yılan kökünde baş dönmesi ile nabız değişikliği diğer kayıtlardır.