Addison hastalığı

Nedir, neden olur

Nedir

Addison hastalığı, kaynaklarda böbreküstü bezinin (sürrenal korteks) işlevsel yetersizliği sonucu gelişen ve vücutta hormon üretiminin aksamasıyla seyreden klinik bir tablo olarak tanımlanmaktadır [1, 2]. Böbreküstü bezinin bu yetersizliği nedeniyle elektrolit, karbonhidrat, protein ve yağ metabolizmasında belirgin bozulmalar meydana geldiği bildirilmektedir [1]. Vücudun hayati işlevlerini sürdürmesini sağlayan steroid hormon dengesinin bozulması, organizmanın genel direncini ve metabolik süreçlerini olumsuz etkilemektedir [1, 2].

Neden olur

Kaynaklarda böbreküstü bezi korteksinin doğrudan yetersiz çalışmasının yanı sıra, uzun süre steroid ilaç kullanan bireylerin bu ilaçları aniden kesmesinin de acil yetmezlik durumuna (Addison krizi) yol açabileceği belirtilmektedir [2]. Ayrıca yoğun parfüm kullanımı, sentetik steroidler, toksik kimyasallar ve beslenme bozukluklarının iç salgı bezi zincirini etkileyerek böbreküstü bezi işlevlerini ve hormonal dengeyi bozabileceği ifade edilmektedir [3-5].

Nasıl seyreder

Hastalığın klinik seyri kaynaklarda oldukça geniş bir belirti yelpazesiyle açıklanmaktadır [1, 3]. Süreçte kronik bitkinlik, kaslarda belirgin güçsüzlük (adalî zaaf), iştahsızlık, zayıflama, mide bulantısı ve kusma yaygın olarak görülmektedir [1, 3]. Bunlara ek olarak deride koyu renkli lekeler (pigmentasyon), yüzde ve avuçlarda anormal terleme, baş ağrısı, uyku bozuklukları, soğuğa karşı dayanıksızlık ve tansiyon düşüklüğü gelişebilmektedir [1, 3]. Kan şekeri ile tansiyonda aniden düşme veya dalgalanmalar yaşanabileceği de aktarılmaktadır [3].

Ne zaman hekime gidilmeli

Açıklanamayan aşırı halsizlik, ani zayıflama, tansiyon düşüklüğü, geçmeyen bulantı ve kusma ile deride renk koyulaşması fark edildiğinde vakit kaybetmeden tıbbi değerlendirme alınması gerekmektedir [1, 3]. Özellikle steroid tedavisi gören kişilerin ilacı aniden bırakması durumunda gelişebilecek acil yetmezlik tablosunda derhal uzman bir hekime başvurulmalıdır [2].

Geleneksel yaklaşım

Geleneksel ve fitoterapi kaynaklarında böbreküstü bezi yetmezliğine genel yaklaşım; sentetik kimyasallar ile kokulardan uzak durulması, beslenme düzeninin iyileştirilmesi ve organ yükünün hafifletilmesi esasına dayanmaktadır [3, 5, 6]. Kaynaklarda, iç salgı bezi dengesini korumak ve metabolik atık birikimini önlemek amacıyla vücut direncini destekleyici genel tedbirlerin öne çıktığı geçmektedir [3, 6].

Derlemenin özeti

Addison hastalığı için 9 hazırlık derlenmiştir ve bunların çoğu eski tıp kitaplarındaki tarihsel reçetelerdir: sarımsak–bal, çınar yaprağı lapası, çörek otu–sirke, ak tarakotu sirkesi, mazeryun ve kükürt karışımı. Eski tıp kitaplarından aldosteron ve kortizon preparatları da kayıtlıdır. Uyarılar: acı çiğdem, ak çöpleme ve mazeryun gibi bazı bileşenler zehirli ve tahriş edicidir; uzun süre kortizon tedavisi alanlar tedaviyi kendiliğinden bırakmamalıdır. Addison hastalığı ömür boyu hormon tedavisi gerektirir; bu bölüm yalnızca bilgi amaçlıdır.